ചരിത്രത്തിന്റെ താളുകളിൽ ചോരയും കണ്ണീരും പടർത്തിയ അധിനിവേശങ്ങളുടെ കഥയാണ് അയൽരാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അതിർത്തി തർക്കങ്ങൾ പറയാറുള്ളത്. എന്നാൽ ഇന്ന്, തോക്കുകളിൽ നിന്നും മിസൈലുകളിൽ നിന്നും മാറി യുദ്ധത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രം നദീതീരങ്ങളിലേക്ക് മാറിയിരിക്കുന്നു. ഇസ്ലാമാബാദിൽ അടുത്തിടെ ഇന്ത്യയുടെ ജലനയങ്ങൾക്കെതിരെ ഉയർന്ന ചില ഔദ്യോഗിക പ്രതികരണങ്ങളും അതിനെത്തുടർന്ന് രാജ്യാന്തര തലത്തിൽ ഉടലെടുത്ത സംവാദങ്ങളും ദക്ഷിണേഷ്യയിൽ പുതിയൊരു നയതന്ത്ര യുദ്ധത്തിന് തിരികൊളുത്തിയിരിക്കുകയാണ്.

സിന്ധു നദീജല കരാറുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഇന്ത്യ സ്വീകരിക്കുന്ന ഉറച്ച നിലപാടുകൾക്കെതിരെ പാകിസ്താൻ ആഗോള വേദികളിൽ ഉയർത്തുന്ന ആവലാതികൾക്ക് പിന്നിലെ യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യങ്ങളെക്കുറിച്ചാണ് മുൻ നയതന്ത്രജ്ഞൻ കൺവൽ സിബൽ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രമുഖർ ഇപ്പോൾ ചോദ്യങ്ങൾ ഉന്നയിക്കുന്നത്. നിരന്തരമായി ഇന്ത്യക്കെതിരെ പ്രകോപനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും അതിർത്തി കടന്നുള്ള ഭീകരത പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത ഒരു രാജ്യം, വിഭവങ്ങളുടെ പങ്കുവെക്കലിനെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുമ്പോൾ അത്കേവലം ഒരു ഇരവാദമായി മാത്രമേ കാണാൻ കഴിയൂ എന്ന വാദമാണ് ഇവിടെ ശക്തമാകുന്നത്.

കാലങ്ങളായി തുടരുന്ന ഈ നദീജല തർക്കം കേവലം സാങ്കേതികമായ ചില തർക്കങ്ങളിൽ ഒതുങ്ങുന്നതല്ല, മറിച്ച് അത് ജിയോപൊളിറ്റിക്കൽ തന്ത്രങ്ങളുടെ ഒരു വലിയ ചതുരംഗക്കളമാണ്. ജലസ്രോതസ്സുകളെ ഒരിക്കലും ഒരു ആയുധമായി ഉപയോഗിക്കരുത് എന്ന് പാകിസ്താൻ വാദിക്കുമ്പോൾ, മറുഭാഗത്ത് ഇന്ത്യ ചോദിക്കുന്നത് മറ്റൊന്നാണ്; നിരന്തരമായ അധിനിവേശങ്ങളും ആക്രമണങ്ങളും നടത്തിയവർക്ക് ഏത് ധാർമ്മികതയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് കരാറിന്റെ ആനുകൂല്യങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി ആവശ്യപ്പെടാൻ അർഹതയുള്ളത്?

നെഹ്‌റു-അയൂബ് ഖാൻ ഉടമ്പടിയുടെ പശ്ചാത്തലം

പത്തൊൻപത് നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തിൽ, കൃത്യമായി പറഞ്ഞാൽ 1960 സെപ്തംബർ 19നാണ് അന്നത്തെ ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റുവും പാകിസ്താൻ പ്രസിഡന്റ് അയൂബ് ഖാനും ചേർന്ന് കറാച്ചിയിൽ വെച്ച് ഈ ചരിത്ര കരാറിൽ ഒപ്പുവെക്കുന്നത്. വിഭജനത്തിനു ശേഷം ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ നിലനിന്നിരുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ആഭ്യന്തര പ്രതിസന്ധികളിലൊന്നിന് പരിഹാരം കാണാൻ ലോകബാങ്കിന്റെ മധ്യസ്ഥതയിലാണ് അന്ന് ശ്രമം നടന്നത്.

പടിഞ്ഞാറൻ നദികളായ സിന്ധു, ഝലം, ചെനാബ് എന്നിവയുടെ നിയന്ത്രണം പാകിസ്താനും കിഴക്കൻ നദികളായ രവി, ബിയാസ്, സത്‌ലജ് എന്നിവ ഇന്ത്യക്കും നൽകുന്നതായിരുന്നു ഈ വ്യവസ്ഥ. അക്കാലത്ത് ഇന്ത്യ കാണിച്ച വലിയൊരു നയതന്ത്ര ഉദാരതയായാണ് ഈ കരാർ വിലയിരുത്തപ്പെട്ടത്, കാരണം ഭൂരിഭാഗം വെള്ളവും താഴേക്ക് ഒഴുകിപ്പോകാൻ ഇന്ത്യ അനുവദിക്കുകയായിരുന്നു.

ഉടമ്പടിയിലെ സാങ്കേതിക പഴുതുകളും ഇന്ത്യയുടെ അവകാശങ്ങളും

സിന്ധു നദീജല കരാർ പ്രകാരം പടിഞ്ഞാറൻ നദികളിലെ ജലം പാകിസ്താന് നീക്കിവെച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ആ നദികളിൽ നിന്ന് കാർഷിക ആവശ്യങ്ങൾക്കും പരിമിതമായ ജലവൈദ്യുതി പദ്ധതികൾക്കും വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാൻ ഇന്ത്യക്ക് നിയമപരമായ അവകാശമുണ്ട്.

റൺഓഫ്ദിറിവർ പദ്ധതികൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന, ജലത്തിന്റെ ഒഴുക്ക് തടസ്സപ്പെടുത്താതെ വൈദ്യുതി ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന സംവിധാനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ ഇന്ത്യക്ക് അനുവാദമുണ്ട്. എന്നാൽ ഇന്ത്യ അവിടെ നടത്തുന്ന ഏത് ചെറിയ വികസന പ്രവർത്തനത്തെയും വലിയൊരു അണക്കെട്ട് നിർമ്മാണമായി ചിത്രീകരിച്ച് അന്താരാഷ്ട്ര നീതിന്യായ കോടതികളെ സമീപിക്കുകയാണ് പാകിസ്താന്റെ പതിവ് രീതി.

ആറ് പതിറ്റാണ്ടിന്റെ അതിജീവനവും മാറുന്ന രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളും

ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ 1965, 1971, 1999 വർഷങ്ങളിൽ വൻ യുദ്ധങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടും ഈ കരാർ തകരാതെ നിന്നു എന്നത് അത്ഭുതകരമായി തോന്നാം. എന്നാൽ കഴിഞ്ഞ കുറച്ചു വർഷങ്ങളായി കാശ്മീരിലെ ഭീകരാക്രമണങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ നിലപാട് കടുത്തിരിക്കുകയാണ്. രക്തവും വെള്ളവും ഒന്നിച്ച് ഒഴുകാൻ കഴിയില്ലെന്ന ശക്തമായ സന്ദേശമാണ് സമീപകാലത്തായി ഡൽഹിയിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്നത്. കരാർ പുനഃപരശോധിക്കണമെന്ന ആവശ്യവുമായി ഇന്ത്യ പാകിസ്താന് ഔദ്യോഗികമായി നോട്ടീസ് നൽകിയതും ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്.

അതിർത്തി കടന്നുള്ള ഭീകരതയും നയതന്ത്ര പ്രത്യാഘാതങ്ങളും

കൺവൽ സിബലിന്റെ നിരീക്ഷണങ്ങളും മാറിയ ഇന്ത്യൻ ചിന്തകളും

മുൻ വിദേശകാര്യ സെക്രട്ടറി കൺവൽ സിബലിനെപ്പോലുള്ള മുതിർന്ന നയതന്ത്രജ്ഞർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത് പാകിസ്താന്റെ ഇരട്ടത്താപ്പാണ്. ഇന്ത്യയുടെ പരമാധികാരത്തെ വെല്ലുവിളിക്കുകയും കാശ്മീരിൽ നിരന്തരം അശാന്തി പടർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു അയൽക്കാരനോട് എന്തിനാണ് രാജ്യാന്തര നിയമങ്ങളുടെ എല്ലാ ഉദാരതയും കാണിക്കുന്നതെന്നാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രധാന ചോദ്യം. ഒരു വശത്ത് യുദ്ധവും തീവ്രവാദവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും മറുഭാഗത്ത് കരാറുകളുടെ പവിത്രതയെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് അംഗീകരിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന മാറ്റമാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ഇന്ത്യൻ വിദേശനയത്തിൽ കാണുന്നത്.

ജലം ഒരു പ്രതിരോധ മാർഗ്ഗമായി മാറുമ്പോൾ

ആധുനിക നയതന്ത്രത്തിൽ വിഭവങ്ങൾ എന്നത് വെറുമൊരു സാമ്പത്തിക ഘടകമല്ല, മറിച്ച് അതൊരു ശക്തമായ പ്രതിരോധ ആയുധം കൂടിയാണ്. പാകിസ്താൻ അതിന്റെ ആഭ്യന്തര പരാജയങ്ങളിൽ നിന്നും സാമ്പത്തിക തകർച്ചയിൽ നിന്നും ജനശ്രദ്ധ തിരിക്കാനാണ് ഇന്ത്യ വിരുദ്ധ കാമ്പയിനുകൾ നടത്തുന്നത്. ഇന്ത്യ തങ്ങളുടെ വെള്ളം നിഷേധിക്കുന്നു എന്ന് ആഗോളതലത്തിൽ വരുത്തിത്തീർക്കാനുള്ള പാകിസ്താന്റെ ശ്രമങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ വലിയൊരു ചാരതന്ത്രം ഒളിഞ്ഞിരിപ്പുണ്ട്.

അന്താരാഷ്ട്ര വേദികളിലെ നയതന്ത്ര യുദ്ധങ്ങൾ

വാഷിംഗ്ടണിലും ഹേഗിലുമുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര കോർട്ട് ഓഫ് ആർബിട്രേഷനിൽ പാകിസ്താൻ നിരന്തരം ഇന്ത്യക്കെതിരെ പരാതികളുമായി പോകാറുണ്ട്. കിഷൻഗംഗ, റാറ്റിൽ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾക്കെതിരെ അവർ ഉന്നയിച്ച തടസ്സവാദങ്ങൾ ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. എന്നാൽ കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകൾ പരസ്പര ചർച്ചകളിലൂടെ മാത്രമേ പരിഹരിക്കാവൂ എന്നും മൂന്നാമതൊരു കക്ഷിയുടെ ഇടപെടൽ അനുവദിക്കില്ലെന്നുമാണ് ഇന്ത്യയുടെ കൃത്യമായ മറുപടി.
നദീജല രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ചൈനീസ് സാന്നിധ്യം

ബെയ്ജിംഗിന്റെ തന്ത്രപരമായ നീക്കങ്ങൾ

സിന്ധു നദീജല തർക്കങ്ങളിൽ പാകിസ്താന് പിന്നിൽ നിൽക്കുന്ന നിശ്ശബ്ദ ശക്തി ചൈനയാണ്. സിന്ധു നദിയുടെ ഉത്ഭവം ചൈനീസ് അധീനതയിലുള്ള ടിബറ്റിൽ നിന്നായതുകൊണ്ടുതന്നെ, ഭാവിയിൽ ഇന്ത്യക്ക് മേൽ സമ്മർദ്ദം ചെലുത്താൻ ചൈനയ്ക്ക് സാധിക്കും. ബ്രഹ്മപുത്ര നദിയിൽ ചൈന നടത്തുന്ന വലിയ ഡാം നിർമ്മാണങ്ങൾ ഇന്ത്യക്ക് എങ്ങനെയൊരു ഭീഷണിയാണോ, അതേ തന്ത്രമാണ് സിന്ധു നദിയുടെ കാര്യത്തിൽ പാകിസ്താനെ മുൻനിർത്തി അവർ കളിക്കുന്നത്.

സിപെക് പദ്ധതിയും ജലസംരക്ഷണവും

ചൈന-പാകിസ്താൻ സാമ്പത്തിക ഇടനാഴി അഥവാ സിപെക് പദ്ധതികളുടെ ഭാഗമായി വലിയ തോതിലുള്ള അണക്കെട്ടുകളാണ് പാകിസ്താൻ അധീന കാശ്മീരിൽ നിർമ്മിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. ദിയാമർഭാഷാ അണക്കെട്ട് പോലുള്ള പദ്ധതികൾക്ക് ചൈന നൽകുന്ന സാമ്പത്തിക സഹായം ഇന്ത്യയുടെ സുരക്ഷാ താല്പര്യങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമാണ്. വിഭവങ്ങളുടെ വിനിയോഗത്തിൽ ചൈനയും പാകിസ്താനും ചേർന്നൊരുക്കുന്ന ഈ അച്ചുതണ്ട് ദക്ഷിണേഷ്യൻ മേഖലയിലെ സന്തുലിതാവസ്ഥ തെറ്റിക്കുന്നതാണ്.

ഏഷ്യൻ ഭൂരാഷ്ട്രീയത്തിലെ പുതിയ മാറ്റങ്ങൾ

വരും ദശകങ്ങളിൽ ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ യുദ്ധങ്ങൾ നടക്കാൻ പോകുന്നത് ജലസ്രോതസ്സുകളെ ചൊല്ലിയായിരിക്കും എന്നാണ് പരക്കെയുള്ള വിലയിരുത്തൽ. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം മൂലം ഹിമാലയൻ ഹിമാനികൾ ഉരുകിത്തീരുന്നതോടെ ജലലഭ്യത കുറയും. ഇത് ഇന്ത്യ, പാകിസ്താൻ, ചൈന എന്നീ മൂന്ന് ആണവ ശക്തികൾക്കിടയിലുള്ള തർക്കങ്ങൾ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാക്കാൻ കാരണമാകും.

ഇന്ത്യയുടെ ഭാവി തന്ത്രങ്ങളും പ്രാദേശിക സുരക്ഷയും

കരാർ പുനഃപരിശോധനയലേക്കുള്ള പ്രയാണം

2023ന്റെ തുടക്കത്തിൽ സിന്ധു നദീജല കരാറിൽ ഭേദഗതികൾ ആവശ്യപ്പെട്ട് ഇന്ത്യ ഔദ്യോഗികമായി പാകിസ്താന് കത്തയച്ചിരുന്നു. മാറുന്ന സാങ്കേതിക വിദ്യകളും ജനസംഖ്യാ പെരുപ്പവും കണക്കിലെടുത്ത് പഴയ വ്യവസ്ഥകൾ മാറ്റിയെഴുതണമെന്നാണ് ഡൽഹിയുടെ നിലപാട്. പാകിസ്താൻ ഇതിനോട് അനുകൂലമായി പ്രതികരിച്ചില്ലെങ്കിൽ, കരാറിൽ നിന്ന് ഏകപക്ഷീയമായി പിന്മാറാനുള്ള സാധ്യതകൾ പോലും വിദഗ്ധർ തള്ളിക്കളയുന്നില്ല.

ആഭ്യന്തര ജലവിനയോഗം ശക്തമാക്കൽ

കിഴക്കൻ നദികളിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യക്ക് അവകാശപ്പെട്ട ജലം ഒരു തുള്ളി പോലും പാകിസ്താനിലേക്ക് ഒഴുക്കിവിടാതെ പൂർണ്ണമായി ഉപയോഗിക്കാനുള്ള പദ്ധതികൾ ഇന്ത്യ വേഗത്തിലാക്കുകയാണ്. ഷാപൂർകണ്ടി അണക്കെട്ട് പദ്ധതി ഇതിന്റെ വലിയൊരു ഉദാഹരണമാണ്. ജമ്മു കാശ്മീരിലെയും പഞ്ചാബിലെയും കർഷകർക്ക് കൂടുതൽ ജലസ്രോതസ്സുകൾ ലഭ്യമാക്കുക എന്നതാണ് ഇന്ത്യ ഇതിലൂടെ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.

സമാധാനത്തിനായുള്ള വ്യവസ്ഥകൾ

അതിർത്തിയിലെ സമാധാനവും സൗഹൃദവും ഇല്ലാതെ നയതന്ത്ര കരാറുകൾക്ക് മാത്രം നിലനിൽപ്പില്ലെന്ന ഉറച്ച സന്ദേശമാണ് ഇന്ത്യ നൽകുന്നത്. ഭീകരവാദത്തെ ഒരു ഔദ്യോഗിക നയമായി കൊണ്ടുനടക്കുന്ന ഒരു ഭരണകൂടത്തിന് എല്ലാ ആനുകൂല്യങ്ങളും നൽകി സഹായിക്കാൻ ഇന്ത്യക്ക് ബാധ്യതയില്ല. വരും നാളുകളിൽ സിന്ധു നദീജല കരാറിന്റെ ഭാവി എന്നത് പാകിസ്താൻ തങ്ങളുടെ അതിർത്തികളിൽ പുലർത്തുന്ന സമാധാന നിലപാടിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും എന്നതിൽ സംശയമില്ല.

ഫേസ്ബുക്കിൽ വാർത്തകൾ അറിയാൻ പേജ് ലൈക്ക് ചെയ്യുക Facebook ലിങ്ക് 👇
ഫേസ്ബുക് പേജ് ലൈക്ക് ചെയ്യാൻ ഈ ലിങ്കിൽ (https://www.facebook.com/vachakam/) ക്ലിക്ക് ചെയ്തിട്ട് ലൈക്ക് / Follow ബട്ടൺ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുക. ഒപ്പം vachakam.com ന്റെ YouTube ചാനൽ സബ്സ്ക്രൈബ് ചെയ്യാനും മറക്കല്ലേ...
ചാനൽ ലിങ്ക്: https://www.youtube.com/channel/UCXRVmXRlpFL8TzgXtb8IIyw?sub_confirmation=1