പാസ്‌പോർട്ട് പൗരത്വത്തിനുള്ള തെളിവല്ല; ഇന്ത്യൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ നിർണ്ണായക വെളിപ്പെടുത്തൽ

JUNE 24, 2026, 11:30 AM

ഇന്ത്യൻ പാസ്‌പോർട്ടിനെ സംബന്ധിച്ച സുപ്രധാനവും അപ്രതീക്ഷിതവുമായ ഒരു വിശദീകരണം പുറത്തുവിട്ടിരിക്കുകയാണ് കേന്ദ്ര വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം. പാസ്‌പോർട്ട് എന്നത് ഒരു വ്യക്തിയുടെ പൗരത്വം തെളിയിക്കുന്ന രേഖയല്ലെന്നും, അത് വിദേശ യാത്രകൾക്കായി മാത്രം ഉപയോഗിക്കാവുന്ന ഒരു യാത്രാ രേഖ (Travel Document) മാത്രമാണെന്നും മന്ത്രാലയം വ്യക്തമാക്കുന്നു. പതിനാലാമത് പാസ്‌പോർട്ട് സേവാ ദിവസിനോട് അനുബന്ധിച്ചാണ് ഔദ്യോഗിക വൃത്തങ്ങൾ ഇക്കാര്യം അറിയിച്ചത്.

ഈ പ്രസ്താവന രാജ്യത്തെ വലിയൊരു ചർച്ചയ്ക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചിരിക്കുകയാണ്. പാസ്‌പോർട്ട് ലഭിക്കുന്നതിന് കർശനമായ പോലീസ് പരിശോധനയും സർക്കാർ രേഖകളുടെ പരിശോധനയും ആവശ്യമായിരിക്കെ, അത് പൗരത്വത്തിന്റെ തെളിവല്ലെന്ന വാദം പലരിലും ആശയക്കുഴപ്പം ഉണ്ടാക്കുന്നുണ്ട്. വിദേശ യാത്രകൾ സുഗമമാക്കാൻ സർക്കാർ നൽകുന്ന ഒരു യാത്രാ രേഖ എന്നതിനപ്പുറം ഇതിന് നിയമപരമായ പൗരത്വ പദവി നൽകാൻ കഴിയില്ലെന്ന് അധികൃതർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

ആധാർ കാർഡ്, വോട്ടർ ഐഡി, പാൻ കാർഡ് തുടങ്ങിയ രേഖകളും പൗരത്വത്തിനുള്ള തെളിവുകളല്ലെന്ന് നേരത്തെ സുപ്രീം കോടതിയും വിവിധ ഹൈക്കോടതികളും വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇവയെല്ലാം പ്രധാനമായും വ്യക്തിത്വവും താമസസ്ഥലവും തെളിയിക്കുന്ന രേഖകൾ മാത്രമാണ്. ഇന്ത്യൻ പൗരത്വ നിയമങ്ങൾ പ്രകാരം ജനനസ്ഥലം, മാതാപിതാക്കളുടെ പൗരത്വം തുടങ്ങിയവയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് പൗരത്വം നിർണ്ണയിക്കുന്നത്.

പാസ്‌പോർട്ട് സേവനങ്ങളുടെ വിപുലീകരണവും ആധുനികവൽക്കരണവും മന്ത്രാലയം എടുത്തുപറയുന്നുണ്ട്. 2025-ൽ മാത്രം ഒന്നര കോടിയോളം പാസ്‌പോർട്ട് സേവനങ്ങളാണ് സർക്കാർ ലഭ്യമാക്കിയത്. ചിപ്പ് ഘടിപ്പിച്ച ഇ-പാസ്‌പോർട്ടുകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സേവനങ്ങൾ വഴി സാധാരണക്കാർക്ക് വലിയ ആശ്വാസമാണ് ലഭിക്കുന്നത്.

നിലവിൽ രാജ്യത്ത് അഞ്ഞൂറിലേറെ പാസ്‌പോർട്ട് കേന്ദ്രങ്ങളാണുള്ളത്. പത്ത് വർഷം മുൻപ് ഇത് 77 മാത്രമായിരുന്നു എന്നത് സർക്കാരിന്റെ നേട്ടമായി മന്ത്രാലയം ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നു. പാസ്‌പോർട്ട് ലഭിക്കാനുള്ള സമയപരിധിയിൽ കാര്യമായ കുറവുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ഇപ്പോൾ പോലീസ് പരിശോധന ഒഴിവാക്കിയാൽ ആറ് പ്രവൃത്തി ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ പാസ്‌പോർട്ട് ലഭ്യമാക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ട്.

അതേസമയം, വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ ഈ പ്രസ്താവനയ്ക്കെതിരെ പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടികൾ രംഗത്തെത്തി. പാസ്‌പോർട്ട് പൗരത്വ രേഖയല്ലെങ്കിൽ എന്തിനാണ് പോലീസ് പരിശോധന നടത്തുന്നത് എന്ന് ശിവസേന (ഉദ്ധവ് താക്കറെ വിഭാഗം) നേതാവ് ആദിത്യ താക്കറെ ചോദിച്ചു. ഇത് മറ്റ് രാജ്യങ്ങളുടെ മുന്നിൽ ഇന്ത്യയുടെ പ്രതിച്ഛായയെ ബാധിക്കുമോ എന്നും അദ്ദേഹം സംശയം പ്രകടിപ്പിച്ചു.

പൗരത്വം തെളിയിക്കാൻ കൃത്യമായ ഒരൊറ്റ രേഖ ഇല്ലാത്തത് പലർക്കും ആശങ്കയുണ്ടാക്കുന്നുണ്ട്. വിദേശ പൗരന്മാർക്ക് മാത്രമാണ് പൗരത്വ സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ നൽകുന്നത്. ഇന്ത്യയിൽ ജനിച്ചവർക്ക് അത്തരത്തിൽ ഒരു പ്രത്യേക രേഖ നിലവിലില്ല എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്.

വിഷയത്തിൽ നിയമപരമായ വ്യക്തത വരുത്താൻ സർക്കാർ കൂടുതൽ നടപടികൾ കൈക്കൊള്ളേണ്ടതുണ്ട്. പാസ്‌പോർട്ട് സേവനങ്ങൾ എളുപ്പമാക്കിയെങ്കിലും പൗരത്വവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമപ്രശ്നങ്ങൾ ഇനിയും ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടേണ്ടതാണ്. തങ്ങളുടെ പൗരത്വം തെളിയിക്കാൻ ജനങ്ങൾ ഇനിയും നെട്ടോട്ടമോടേണ്ടി വരുമോ എന്നതാണ് ഉയരുന്ന പ്രധാന ചോദ്യം.

English Summary The Ministry of External Affairs has issued a clarification stating that an Indian passport is primarily a travel document and not conclusive proof of citizenship. This announcement coincides with the 14th Passport Seva Divas and has sparked a nationwide debate regarding what constitutes valid proof of Indian citizenship. Government officials emphasize that passports are issued after due diligence based on government records but they do not define the citizenship status of the holder. Legal experts and courts have previously noted that identity documents like Aadhaar voter IDs and PAN cards are also not proofs of citizenship. This statement has faced criticism from political leaders who questioned the necessity of police verification if the document holds no weight in proving nationality. Meanwhile the government highlighted that passport services have expanded significantly with over one crore passports issued in the past year alone.