'മുസ്ലീങ്ങള്‍ ഇല്ലാത്ത ഭാരതം ചിന്തിക്കുന്നവന്‍ ഹിന്ദുവാകില്ലെന്ന് മോഹന്‍ ഭാഗവത്': ആര്‍.എസ്.എസിന്റെ മാറിയ മുഖം സഹിഷ്ണുതയുടെ പുതിയ ആഖ്യാനമോ അതോ നയതന്ത്ര നീക്കമോ?

AUGUST 29, 2026, 7:29 PM

ന്യൂയോര്‍ക്ക്: 'ഭാരതത്തില്‍ മുസ്ലിങ്ങള്‍ ഉണ്ടാകരുത് എന്ന് ഏതെങ്കിലും ഒരു ഹിന്ദു ചിന്തിക്കുന്നുണ്ടെങ്കില്‍, അവന്‍ ഹിന്ദുമതത്തിന്റെ യഥാര്‍ത്ഥ സത്തയോട് നീതി പുലര്‍ത്തുന്നില്ല' ന്യൂയോര്‍ക്കില്‍ നടന്ന 'വണ്‍ വേള്‍ഡ്: വണ്‍ ഹ്യൂമാനിറ്റി' (ഒരു ലോകം, ഒരു മാനവികത) അന്താരാഷ്ട്ര സമ്മേളനത്തില്‍ രാഷ്ട്രീയ സ്വയംസേവക് സംഘ് മേധാവി മോഹന്‍ ഭാഗവത് നടത്തിയ ഈ പ്രസ്താവന ആഗോളതലത്തില്‍ തന്നെ വലിയ ചര്‍ച്ചകള്‍ക്ക് വഴിവെച്ചിരിക്കുകയാണ്. വിദ്വേഷവും രാഷ്ട്രീയ ധ്രുവീകരണവും ആഗോളതലത്തില്‍ ചര്‍ച്ചയാകുന്ന ഈ കാലഘട്ടത്തില്‍, ഭാരതീയ ദര്‍ശനങ്ങളെയും മാനവിക മൂല്യങ്ങളെയും ആസ്പദമാക്കി അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസംഗം സംഘടനയുടെ പരമ്പരാഗത പ്രതിച്ഛായയ്ക്ക് അതീതമായ ഒന്നായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

ആഗോളവേദിയിലെ മാനവിക സന്ദേശം

ഇന്നത്തെ ലോകത്ത് മതങ്ങള്‍ കേവലം ബാഹ്യമായ അനുഷ്ഠാനങ്ങളിലേക്ക് മാത്രം ഒതുങ്ങിപ്പോകുന്നുവെന്ന് ഭാഗവത് നിരീക്ഷിച്ചു. ദൈവീകമായ പാത പിന്തുടരുന്നതിനും അച്ചടക്കത്തിനും അനുഷ്ഠാനങ്ങള്‍ ആവശ്യമാണെങ്കിലും സത്യത്തെ അന്വേഷിക്കുക എന്നതാണ് മതത്തിന്റെ യഥാര്‍ത്ഥ ലക്ഷ്യം. മതങ്ങള്‍ വ്യത്യസ്തമായിരിക്കാമെങ്കിലും മാനവികത ഒന്നാണെന്ന സനാതന സങ്കല്‍പ്പത്തിലൂന്നിയാണ് അദ്ദേഹം സംസാരിച്ചത്.

മനുഷ്യര്‍ തമ്മില്‍ അടിസ്ഥാനപരമായ വ്യത്യാസങ്ങളൊന്നുമില്ല. ഓരോരുത്തര്‍ക്കും അന്തസ്സോടെ ജീവിക്കാന്‍ അവകാശമുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം ഓര്‍മ്മിപ്പിച്ചു. ഞാന്‍, എന്റേത് എന്ന സ്വാര്‍ത്ഥ ചിന്തകളില്‍ അധിഷ്ഠിതമായ ഇന്നത്തെ രാഷ്ട്രീയം മതസൗഹാര്‍ദ്ദം തകരാന്‍ പ്രധാന കാരണമാകുന്നുവെന്നും നമ്മള്‍, നമ്മുടേത് എന്ന വിശാല മനോഭാവമാണ് ഇന്നത്തെ ലോകത്തിന് ആവശ്യമെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേര്‍ത്തു.

മാറുന്ന നിലപാടുകള്‍: മുന്‍കാല ചരിത്രവും വികാസവും

മോഹന്‍ ഭാഗവതിന്റെ ഈ നിലപാട് ഒരു പെട്ടെന്നുള്ള മാറ്റമല്ല, മറിച്ച് കഴിഞ്ഞ കുറച്ചു വര്‍ഷങ്ങളായി ആര്‍.എസ്.എസ് നേതൃത്വം നടത്തുന്ന ആശയപരമായ പരിണാമത്തിന്റെ തുടര്‍ച്ചയാണെന്ന് നിരീക്ഷിക്കാം.

'ഭാരതത്തിന്റെ ഭാവി' പ്രഭാഷണ പരമ്പര (2018): ന്യൂഡല്‍ഹിയിലെ വിജ്ഞാന്‍ ഭവനില്‍ നടന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ മൂന്ന് ദിവസത്തെ പ്രഭാഷണ പരമ്പരയിലാണ് മോഹന്‍ ഭാഗവത് ഈ ആശയം ആദ്യം പരസ്യമായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്. 'ഹിന്ദു രാഷ്ട്രം എന്നാല്‍ മുസ്ലിങ്ങള്‍ ഇല്ലാത്ത ഇടം എന്നല്ല അര്‍ത്ഥമാക്കുന്നത്. മുസ്ലിങ്ങള്‍ ആവശ്യമില്ലെന്ന് പറയുന്ന ദിവസം ഹിന്ദുത്വത്തിന്റെ സത്ത തന്നെ ഇല്ലാതാകും' എന്ന് അന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.

സാംസ്‌കാരിക ദേശീയതയും ഡി.എന്‍.എയും: ഇന്ത്യയിലെ 140 കോടി ജനങ്ങളുടെയും ഡി.എന്‍.എ ഒന്നാണെന്ന നിരീക്ഷണം പലതവണ അദ്ദേഹം ആവര്‍ത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. മതം മാറാമെങ്കിലും ഇന്ത്യയിലെ മുസ്ലിങ്ങളുടെയും ക്രൈസ്തവരുടെയും പൂര്‍വ്വികരും സാംസ്‌കാരിക വേരുകളും ഒന്നുതന്നെയാണെന്നും അതിനാല്‍ ആരും ഇവിടെ അന്യരല്ലെന്നുമാണ് സംഘടനയുടെ നിലപാട്.

മുസ്ലിം ബുദ്ധിജീവികളുമായുള്ള സംവാദം: പ്രസ്താവനകളില്‍ മാത്രം ഒതുങ്ങാതെ, പ്രായോഗിക തലത്തിലും ആര്‍.എസ്.എസ് നീക്കങ്ങള്‍ നടത്തി. മുന്‍ ചീഫ് ഇലക്ഷന്‍ കമ്മീഷണര്‍ എസ്.വൈ. ഖുറേഷി, ഡല്‍ഹി മുന്‍ ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവര്‍ണര്‍ നജീബ് ജങ്, വ്യവസായികള്‍, മാധ്യമപ്രവര്‍ത്തകര്‍ എന്നിവരടങ്ങുന്ന പ്രമുഖ മുസ്ലിം പ്രഭൃതികളുമായി ഡല്‍ഹിയില്‍ നേരിട്ട് നടത്തിയ അടച്ചിട്ട മുറിയിലെ ചര്‍ച്ചകള്‍ ഈ മാറ്റത്തിന്റെ തെളിവായിരുന്നു.

വര്‍ഗീയ പ്രസംഗങ്ങള്‍ക്കെതിരെ: ഹരിദ്വാര്‍ ധര്‍മ്മ സന്‍സദ് പോലുള്ള വേദികളില്‍ ചില തീവ്ര സംഘടനകള്‍ നടത്തിയ വര്‍ഗീയ പ്രസംഗങ്ങളെ തള്ളിപ്പറയാന്‍ ഭാഗവത് തയ്യാറായി. ഇത്തരം വാക്കുകള്‍ ഹിന്ദു ധര്‍മ്മത്തിന് നിരക്കുന്നതല്ലെന്നും വിദ്വേഷപ്രചാരകര്‍ യഥാര്‍ത്ഥ ഹിന്ദുക്കളല്ലെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.

ആത്മാര്‍ത്ഥതയോ അതോ രാഷ്ട്രീയ തന്ത്രമോ?

മേധാവി തലത്തില്‍ ഇത്രയും വിശാലമായ മാനവിക നിലപാടുകള്‍ ഉയര്‍ത്തിപ്പിടിക്കുമ്പോഴും, താഴെത്തട്ടില്‍ സംഘടനയുടെ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളും ചില അനുബന്ധ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ നിലപാടുകളും ഈ പ്രസ്താവനകളുമായി എത്രത്തോളം ചേര്‍ന്നുപോകുന്നു എന്നത് ചോദ്യചിഹ്നമാണ്. ആര്‍.എസ്.എസ് മേധാവി അന്താരാഷ്ട്ര വേദികളില്‍ പങ്കുവെക്കുന്ന സഹിഷ്ണുതയുടെ സന്ദേശം ഇന്ത്യയിലെ പ്രാദേശിക രാഷ്ട്രീയ തലങ്ങളിലേക്ക് എത്രത്തോളം ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുന്നുണ്ട് എന്നത് ഒരു ചോദ്യമാണ്. പശു സംരക്ഷണം, മതപരിവര്‍ത്തനം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളില്‍ താഴെത്തട്ടില്‍ നടക്കുന്ന അക്രമ സംഭവങ്ങളും ധ്രുവീകരണ ശ്രമങ്ങളും ഭാഗവതിന്റെ സന്ദേശത്തിന് വിപരീത ദിശയിലാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നത്.

വിദേശ രാജ്യങ്ങളില്‍ ആര്‍.എസ്.എസിനെക്കുറിച്ചുള്ള വിമര്‍ശനങ്ങള്‍ മറികടക്കാനും, സംഘടനയെ വിദ്വേഷ അജണ്ടയുള്ള ഒന്നായി ചിത്രീകരിക്കുന്നത് തടയാനുമാണ് ന്യൂയോര്‍ക്ക് പോലുള്ള ഒരു വേദയില്‍ മോഹന്‍ ഭാഗവത് ഈ സന്ദേശം നല്‍കിയതെന്നും നിരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. എങ്കിലും ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സാംസ്‌കാരിക-രാഷ്ട്രീയ സംഘടനയുടെ തലവന്‍ അന്താരാഷ്ട്ര വേദികളില്‍ വച്ച് സഹിഷ്ണുതയുടെയും മതസൗഹാര്‍ദ്ദത്തിന്റെയും വക്താവാകുന്നത് നിസ്സാരമായി കാണാനാകില്ല.

മതത്തിന്റെയും വംശത്തിന്റെയും പേരില്‍ ലോകം വിഭജിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ഘട്ടത്തില്‍, 'എല്ലാ മനുഷ്യരുടെയും അന്തസ്സ് സംരക്ഷിക്കപ്പെടണം' എന്ന സന്ദേശം നല്‍കുന്നത് നല്ലൊരു തുടക്കമാണ്. ആര്‍.എസ്.എസ് തുടക്കം കുറിച്ച ഈ ന്യൂനപക്ഷ സംവാദങ്ങളും സേവന പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളും കേവലം വാക്കുകളില്‍ ഒതുങ്ങാതെ പ്രായോഗിക തലത്തില്‍ വിവേചനമില്ലാതെ നടപ്പിലാക്കിയാല്‍ മാത്രമേ ഭാരതീയ സങ്കല്‍പ്പമായ 'വസുധൈവ കുടുംബകം' (ലോകം ഒരൊറ്റ കുടുംബം) പൂര്‍ണ്ണ അര്‍ത്ഥത്തില്‍ അന്വര്‍ത്ഥമാകൂ.

English Summary

Speaking at the "One World: One Humanity" conference in New York, RSS Chief Mohan Bhagwat emphasized that unity, dignity, and mutual respect among diverse religions are essential, asserting that any Hindu who believes India should be free of Muslims strays from the true essence of Hinduism. Highlighting that rituals should ultimately lead to truth and single humanity, he revealed that the RSS has initiated direct dialogues with Muslim and Christian communities to clear misconceptions and foster inclusive service. Linking growing interfaith harmony issues to selfish politics, Bhagwat advocated shifting from an "I" and "mine" mindset to a collective "we" and "ours," aligning his speech with his ongoing efforts—such as his 2018 New Delhi address and meetings with prominent Muslim intellectuals—to promote cultural unity, shared heritage, and peaceful coexistence.