ഫെബ്രുവരി 28ന് ആരംഭിച്ച ഇറാൻ-അമേരിക്ക യുദ്ധം മൂന്നാം വാരത്തിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ, ഇറാന്റെ ആഭ്യന്തര ഭരണസംവിധാനം പൂർണ്ണമായും തകർന്നിരിക്കുന്ന കാഴ്ചയാണ് പുറത്തുവരുന്നത്.
പരമാധികാര നേതാവ് കൊല്ലപ്പെടുകയും മറ്റ് മുൻനിര നേതാക്കൾ ഇല്ലാതാകുകയും ചെയ്തതോടെ, ഇറാൻ ഇന്ന് ഒരു 'നാഥനില്ലാ കളരി'യായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ഭരണസ്തംഭനവും സൈനിക ഏകപക്ഷീയതയും വിശകലനം ചെയ്യുന്ന പ്രത്യേക റിപ്പോർട്ട്.
ഇറാനിൽ ഇന്ന് ആര് ആരെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു എന്നത് ലോകത്തിന് മുന്നിൽ വലിയൊരു ചോദ്യചിഹ്നമാണ്. ഔദ്യോഗിക ഭരണകൂടവും സൈനിക വിഭാഗമായ ഐ.ആർ.ജി.സിയും (IRGC) രണ്ട് തട്ടിലായതോടെ രാജ്യം കടുത്ത അരാജകത്വത്തിലേക്ക് നീങ്ങുകയാണ്.
1. നേതൃത്വ പ്രതിസന്ധിയും ദുരൂഹതകളും
ഇറാന്റെ ഉന്നത നേതൃത്വം ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതായിരിക്കുന്നു.
- പുതിയ നേതാവ് എവിടെ?: കൊല്ലപ്പെട്ട അലി ഖമേനിയുടെ പിൻഗാമിയായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ട മോജ്തബ ഖമേനി ഇപ്പോൾ റഷ്യയിൽ ചികിത്സയിലാണെന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ ശക്തമാണ്. അമേരിക്കൻ-ഇസ്രായേൽ വ്യോമാക്രമണത്തിൽ ഗുരുതരമായി പരിക്കേറ്റ അദ്ദേഹത്തെ അതീവ രഹസ്യമായാണ് മോസ്കോയിലേക്ക് മാറ്റിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
- നാഥനില്ലാത്ത രാജ്യം: പരമാധികാര നേതാവിന്റെ അഭാവത്തിൽ രാജ്യത്തിന്റെ നയപരമായ തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാൻ ആരുമില്ലാത്ത അവസ്ഥയാണ്. ഇതോടെ മുൻപ് വിരമിച്ച പല നേതാക്കളും ഉപദേശകരും അധികാരം പിടിച്ചെടുക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് ആഭ്യന്തര കലഹത്തിന് വഴിവെച്ചിട്ടുണ്ട്.
- കൊല്ലപ്പെട്ട ഉന്നതർ: യുദ്ധത്തിന്റെ ആദ്യ ദിനങ്ങളിൽ തന്നെ ഇറാന്റെ പ്രതിരോധ മന്ത്രി, ഇന്റലിജൻസ് മേധാവി തുടങ്ങിയവർ കൊല്ലപ്പെട്ടത് ഭരണകൂടത്തിന്റെ നട്ടെല്ലൊടിച്ചു.
2. ഐ.ആർ.ജി.സിയുടെ സമാന്തര ഭരണം
ഭരണകൂടം തളർന്നതോടെ ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്സ് (IRGC) യുദ്ധത്തിന്റെ പൂർണ്ണ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുത്തിരിക്കുകയാണ്.
- സ്വതന്ത്ര നീക്കങ്ങൾ: പ്രസിഡന്റോ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയമോ എടുക്കുന്ന തീരുമാനങ്ങൾ ഐ.ആർ.ജി.സി അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളെ ആക്രമിക്കരുതെന്ന് പ്രസിഡന്റ് നയതന്ത്ര ചർച്ചകളിൽ പറയുമ്പോഴും ഐ.ആർ.ജി.സി ഡ്രോണുകൾ ദുബായിലും അബുദാബിയിലും ബോംബ് വർഷിക്കുകയാണ്.
- ഹോർമുസിലെ കടുംപിടുത്തം: ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെ കപ്പലുകൾക്ക് പാസ് നൽകാൻ ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം തയ്യാറാകുമ്പോഴും, ഐ.ആർ.ജി.സി കപ്പലുകൾ തടയുകയും കടലിൽ കുഴിബോംബുകൾ വിന്യസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
- സൈന്യത്തിനുള്ളിലെ ഭിന്നത: ഇറാന്റെ സാധാരണ സൈന്യവും (Artesh) ഐ.ആർ.ജി.സിയും തമ്മിൽ യുദ്ധക്കളത്തിൽ ഏറ്റുമുട്ടുന്നതായും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. ഇത് രാജ്യത്തിന്റെ പ്രതിരോധ ശേഷിയെ സാരമായി ബാധിച്ചു.
3. ഇന്ത്യയുടെ നയതന്ത്ര ശ്രമങ്ങളും ഹോർമുസിലെ തടസ്സങ്ങളും
ഇന്ത്യൻ കപ്പലുകളുടെ സുരക്ഷയ്ക്കായി ന്യൂഡൽഹി നടത്തുന്ന ശ്രമങ്ങൾ ഇറാന്റെ ഈ ഇരട്ടഭരണം മൂലം പ്രതിസന്ധിയിലാണ്.
- വിദേശകാര്യ മന്ത്രിയുമായുള്ള ചർച്ച: ഇന്ത്യൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി എസ്. ജയശങ്കർ ഇറാന്റെ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി അബ്ബാസ് അരാഗ്ചിയുമായി സംസാരിക്കുകയും ഇന്ത്യൻ കപ്പലുകൾക്ക് സുരക്ഷിത പാത ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.
- വാഗ്ദാന ലംഘനം: ടെഹ്റാനിലെ ഭരണകൂടം ഇന്ത്യയ്ക്ക് ഉറപ്പ് നൽകിയെങ്കിലും, ഐ.ആർ.ജി.സി നേതൃത്വം ഇത് ചെവികൊള്ളുന്നില്ല. ഹോർമുസിൽ ഇന്ത്യൻ ഫ്ളാഗ് വെച്ച കപ്പലുകളെപ്പോലും ഐ.ആർ.ജി.സി തടയുന്ന അവസ്ഥയാണുള്ളത്.
- പ്രവാസികളുടെ ആശങ്ക: ഗൾഫ് മേഖലയിൽ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്ന നൂറുകണക്കിന് ഇന്ത്യൻ നാവികരുടെ ജീവൻ ഐ.ആർ.ജി.സിയുടെ ഈ ഏകപക്ഷീയ നീക്കങ്ങൾ അപകടത്തിലാക്കുന്നു.
4. തകർന്നടിഞ്ഞ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും ആണവ കേന്ദ്രങ്ങളും
അമേരിക്കയുടെയും ഇസ്രായേലിന്റെയും ആക്രമണങ്ങൾ ഇറാന്റെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ പതിറ്റാണ്ടുകൾ പിന്നോട്ടടിച്ചു.
- ആണവ കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് നാശം: നതാൻസ്, ഇസ്ഫഹാൻ എന്നിവിടങ്ങളിലെ ആണവ കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിച്ചതായി അന്താരാഷ്ട്ര ആണവോർജ്ജ ഏജൻസി (IAEA) സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇതോടെ ഇറാന്റെ ആണവ സ്വപ്നങ്ങൾ താൽക്കാലികമായി അവസാനിച്ചു.
- അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ തകർച്ച: വൈദ്യുതി നിലയങ്ങൾ, എണ്ണ ശുദ്ധീകരണ ശാലകൾ, വാർത്താവിനിമയ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവ പൂർണ്ണമായും തകർക്കപ്പെട്ടു. രാജ്യത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളും ഇപ്പോൾ ഇരുട്ടിലാണ്.
- പ്രസിഡന്റിന്റെ മാപ്പപേക്ഷ: തന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലല്ലാത്ത ഐ.ആർ.ജി.സിയുടെ നീക്കങ്ങളിൽ ഇറാൻ പ്രസിഡന്റ് മസൂദ് പെസെഷ്കിയാൻ ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളോട് മാപ്പ് പറഞ്ഞിരുന്നു. തങ്ങൾ അയൽരാജ്യങ്ങളെ ആക്രമിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ലെന്നും അദ്ദേഹം ആവർത്തിച്ചു.
ഇറാനിൽ ഇന്ന് യുദ്ധം ചെയ്യുന്നത് ഒരു സർക്കാരല്ല, മറിച്ച് നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത ഒരു സൈനിക വിഭാഗമാണ്. ഈ നേതൃത്വ പ്രതിസന്ധി പരിഹരിക്കപ്പെടാത്ത പക്ഷം ഇറാൻ ഒരു സമ്പൂർണ്ണ തകർച്ചയിലേക്കോ സൈനിക ഭരണത്തിലേക്കോ നീങ്ങാനാണ് സാധ്യത.