വാഷിംഗ്ടൺ ഡി.സി. /ബീജിംഗ്: ആഗോള രാഷ്ട്രീയത്തിലെ രണ്ട് വൻശക്തികൾ മുഖാമുഖം കാണാനൊരുങ്ങുമ്പോൾ ലോകം ആകാംക്ഷയുടെ മുനയിലാണ്. അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് തന്റെ നിർണ്ണായകമായ ചൈന സന്ദർശനത്തിനായി പുറപ്പെടുമ്പോൾ നടത്തിയ പ്രസ്താവനകൾ നയതന്ത്ര ലോകത്ത് വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ചിരിക്കുകയാണ്.
'ഇറാനുമായുള്ള യുദ്ധത്തിൽ എനിക്ക് ഷി ജിൻപിംഗിന്റെ സഹായം ആവശ്യമില്ല' എന്ന ട്രംപിന്റെ പ്രഖ്യാപനം, പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സംഘർഷങ്ങളിൽ ചൈനയ്ക്കുള്ള സ്വാധീനത്തെ തള്ളിക്കളയുന്നതാണ്.
എന്നാൽ ബീജിംഗിലെ ചർച്ചകളിൽ ഇറാൻ വിഷയം എത്രത്തോളം പ്രധാന്യത്തോടെ അവതരിപ്പിക്കപ്പെടും എന്ന കാര്യത്തിൽ ട്രംപ് നൽകുന്ന പരസ്പരവിരുദ്ധമായ സന്ദേശങ്ങൾ നയതന്ത്ര വിദഗ്ധരെ കുഴപ്പിക്കുന്നു.
1. ട്രംപിന്റെ 'അമേരിക്ക ഫസ്റ്റ്' നയവും ഇറാൻ സംഘർഷവും
ഇറാനുമായുള്ള സൈനിക നീക്കങ്ങളിൽ അമേരിക്ക തനിച്ചാണെന്നും മറ്റ് രാജ്യങ്ങളുടെ സഹായം തനിക്ക് ആവശ്യമില്ലെന്നും സ്ഥാപിക്കാനാണ് ട്രംപ് ശ്രമിക്കുന്നത്. ഇത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴയ 'അമേരിക്ക ഫസ്റ്റ്' നയത്തിന്റെ തുടർച്ചയാണ്.
- സഹായം നിരസിക്കൽ: ചൈന സന്ദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി നടത്തിയ വാർത്താ സമ്മേളനത്തിൽ, ഇറാനെ നിലയ്ക്കുനിർത്താൻ അമേരിക്കൻ സൈന്യം മാത്രം മതിയെന്ന് ട്രംപ് ആവർത്തിച്ചു. ചൈനയെപ്പോലൊരു രാജ്യം ഈ വിഷയത്തിൽ മധ്യസ്ഥത വഹിക്കേണ്ടതില്ലെന്ന സന്ദേശമാണ് അദ്ദേഹം നൽകുന്നത്.
- നയതന്ത്ര വൈരുദ്ധ്യം: അതേസമയം തന്നെ, ചൈന ഇറാനിൽ നിന്ന് വൻതോതിൽ എണ്ണ വാങ്ങുന്നത് അവസാനിപ്പിക്കണമെന്ന ആവശ്യവും ട്രംപ് ഉന്നയിക്കുന്നുണ്ട്. സഹായം വേണ്ടെന്ന് പറയുമ്പോഴും ചൈനയുടെ സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകളിൽ നിയന്ത്രണം കൊണ്ടുവരാൻ അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
- ശക്തി പ്രകടനം: ഇറാൻ അതിർത്തികളിൽ അമേരിക്കൻ വിമാനവാഹിനി കപ്പലുകൾ നിലയുറപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന പശ്ചാത്തലത്തിൽ, തന്റെ സൈനിക മേധാവിത്വം ഷി ജിൻപിംഗിന് മുന്നിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കാനാണ് ട്രംപ് ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.
2. ബീജിംഗിലെ കൂടിക്കാഴ്ച: അജണ്ടയിൽ എന്തൊക്കെയുണ്ട്?
ട്രംപും ഷി ജിൻപിംഗും തമ്മിലുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ ഇറാൻ മാത്രമല്ല, വ്യാപാര യുദ്ധവും ദക്ഷിണ ചൈനാ കടലിലെ തർക്കങ്ങളും പ്രധാന വിഷയങ്ങളാകും.
- വ്യാപാര ചർച്ചകൾ: അമേരിക്കൻ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് ചൈന ഏർപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന നികുതി കുറയ്ക്കുക എന്നത് ട്രംപിന്റെ പ്രധാന അജണ്ടയാണ്. സാമ്പത്തിക താല്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാൻ ഇറാൻ വിഷയത്തെ ഒരു 'ബാർഗെയ്നിംഗ് ചിപ്പ്' ആയി അദ്ദേഹം ഉപയോഗിച്ചേക്കാം.
- മിസൈൽ ഉൽപ്പാദനം: 2013ന് ശേഷമുള്ള ഏറ്റവും വലിയ മിസൈൽ ഉൽപ്പാദന നിരക്കിലാണ് ചൈന ഇപ്പോൾ എത്തിനിൽക്കുന്നത്. ചൈനയുടെ ഈ സൈനിക വർദ്ധനവ് അമേരിക്കയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം വലിയ ആശങ്കയാണ്.
- തായ്വാൻ വിഷയം: തായ്വാൻ കടലിടുക്കിലെ ചൈനയുടെ കടന്നുകയറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് ട്രംപ് തന്റെ വിയോജിപ്പ് ഷി ജിൻപിംഗിനെ നേരിട്ട് അറിയിക്കുമെന്നാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്.
3. ഇറാന്റെ 'പുതിയ മുഖം' ചൈനയുടെ റോൾ
ഇറാൻ പരമോന്നത നേതാവ് മൊജ്താബ ഖമേനിയുടെ കീഴിൽ ഇറാൻ കൂടുതൽ കരുത്താർജ്ജിക്കുമ്പോൾ, ചൈനയുമായുള്ള അവരുടെ ബന്ധം അമേരിക്കയ്ക്ക് വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ്.
- ചൈന-ഇറാൻ സാമ്പത്തിക സഖ്യം: ഇറാനിലെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനത്തിന് ചൈന നൽകുന്ന ശതകോടികളുടെ സഹായം അമേരിക്കൻ ഉപരോധങ്ങളുടെ മൂർച്ച കുറയ്ക്കുന്നു. ഇത് ട്രംപിനെ പ്രകോപിപ്പിക്കുന്ന പ്രധാന ഘടകമാണ്.
- ഊർജ്ജ സുരക്ഷ: ചൈനയുടെ ഊർജ്ജ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഇറാനെയാണ് അവർ പ്രധാനമായും ആശ്രയിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ അമേരിക്കയുടെ സമ്മർദ്ദത്തിന് വഴങ്ങി ഇറാനുമായുള്ള ബന്ധം ഉപേക്ഷിക്കാൻ ചൈന തയ്യാറാവില്ല.
- നയതന്ത്ര മധ്യസ്ഥത: ഇറാൻ വിഷയത്തിൽ തങ്ങൾക്ക് മധ്യസ്ഥനാകാൻ കഴിയുമെന്ന് ചൈന പലപ്പോഴും അവകാശപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ട്രംപ് ഈ നീക്കത്തെ പൂർണ്ണമായും തള്ളിക്കളയുകയാണ്.
4. ആഗോള പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ: യൂറോപ്പും ദക്ഷിണേഷ്യയും ഉറ്റുനോക്കുന്നു
അമേരിക്കയും ചൈനയും തമ്മിലുള്ള ഈ നയതന്ത്ര പോരാട്ടം ലോകത്തെ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളെയും ബാധിക്കും.
- യൂറോപ്യൻ യൂണിയന്റെ നിലപാട്: ഇറാൻ വിഷയം ചർച്ചയിലൂടെ പരിഹരിക്കണമെന്നാണ് യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളുടെ ആവശ്യം. ട്രംപിന്റെ ഏകപക്ഷീയമായ നിലപാടുകൾ ആഗോള സുരക്ഷയെ ബാധിക്കുമെന്ന് അവർ ഭയപ്പെടുന്നു.
- ഇന്ത്യ നേരിടുന്ന വെല്ലുവിളി: ഗൾഫ് മേഖലയിലെ സംഘർഷം ഇന്ത്യയുടെ ഊർജ്ജ സുരക്ഷയെയും പ്രവാസികളെയും ബാധിക്കും. ട്രംപും ഷിയും തമ്മിലുള്ള ചർച്ചകളിൽ ഇന്ത്യയുടെ താല്പര്യങ്ങൾ എത്രത്തോളം സംരക്ഷിക്കപ്പെടുമെന്നത് പ്രധാനമാണ്.
5. ട്രംപിന്റെ 'ഗെയിം പ്ലാൻ'
ട്രംപിന്റെ ഈ പ്രസ്താവനകൾക്ക് പിന്നിൽ കൃത്യമായ ചില രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യങ്ങളുണ്ട്.
- അണികളെ ആവേശം കൊള്ളിക്കൽ: അമേരിക്കൻ മാധ്യമങ്ങളെ 'രാജദ്രോഹികൾ' എന്ന് വിളിക്കുന്ന ട്രംപ്, വിദേശ രാജ്യങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ മുട്ടുമടക്കില്ലെന്ന് തന്റെ അനുയായികളെ ബോധ്യപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നു.
- ചൈനയെ പ്രതിരോധത്തിലാക്കൽ: 'നിങ്ങളുടെ സഹായം എനിക്ക് വേണ്ട' എന്ന് പറയുന്നതിലൂടെ ചൈനയുടെ ആഗോള സ്വാധീനത്തെ ചെറുതായി കാണിക്കാനാണ് ട്രംപ് ശ്രമിക്കുന്നത്. ഇത് ചർച്ചകളിൽ അമേരിക്കയ്ക്ക് മേൽക്കൈ നൽകും.
- സൈനിക സന്ദേശം: ഇറാൻ യുദ്ധത്തിൽ അമേരിക്കയ്ക്ക് ആത്മവിശ്വാസമുണ്ടെന്ന് കാണിക്കുന്നത് വഴി ഇറാന്റെ മനോവീര്യം തകർക്കാനും ഇതിലൂടെ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.
സമാധാനമോ അതോ സംഘർഷമോ?
ട്രംപിന്റെ ചൈന സന്ദർശനം ലോകക്രമത്തെ മാറ്റിമറിക്കാൻ പോന്ന ഒന്നാണ്. ഇറാൻ വിഷയത്തിൽ ചൈനയുടെ സഹായം വേണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുമ്പോഴും, ചൈനയുടെ സഹകരണം ഇല്ലാതെ പശ്ചിമേഷ്യയിൽ പൂർണ്ണമായ സമാധാനം കൊണ്ടുവരിക എന്നത് പ്രായോഗികമല്ല.
വ്യാപാരവും യുദ്ധവും നയതന്ത്രവും കൂടിച്ചേർന്ന ഈ ചതുരംഗക്കളത്തിൽ ആര് ജയിക്കുമെന്ന് വരും ദിവസങ്ങളിൽ അറിയാം. ഷി ജിൻപിംഗുമായുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്ക് ശേഷം ട്രംപിന്റെ നിലപാടുകളിൽ മാറ്റം വരുമോ അതോ സംഘർഷം കൂടുതൽ മുറുകുമോ എന്നതാണ് ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്നത്.