സ്വതന്ത്ര ഭാരതത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിൽ അപൂർവ്വമായി മാത്രം സംഭവിക്കുന്ന വമ്പൻ ജനകീയ അട്ടിമറിക്കാണ് രാജധാനിയായ ന്യൂഡൽഹി സാക്ഷ്യം വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്. വിദ്യാർത്ഥി പ്രക്ഷോഭങ്ങളുടെയും നിരാഹാര സമരങ്ങളുടെയും കടുത്ത സമ്മർദ്ദത്തിന് വഴങ്ങി കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാൻ തന്റെ പദവിയിൽ നിന്ന് അടിയന്തിരമായി രാജിവെച്ചിരിക്കുന്നു. കഴിഞ്ഞ പന്ത്രണ്ട് വർഷത്തെ ഭരണകാലയളവിൽ തെരുവ് പ്രക്ഷോഭങ്ങളുടെ പേരിൽ ഒരു കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് മന്ത്രി രാജിവെച്ച് പുറത്ത്‌പോകുന്നത് ഇതാദ്യമായാണ്.

മുപ്പതുകാരനായ അഭിജിത്ത് ദിപ്‌കെയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടി എന്ന യുവാക്കളുടെ പ്രസ്ഥാനവും പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകൻ സോനം വാങ്ചുക്കിന്റെ നിരാഹാര സമരവുമാണ് കേന്ദ്ര ഭരണകൂടത്തെ ചരിത്രപരമായ ഈ പിന്മാറ്റത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. എന്നാൽ ഈ വലിയ ജനകീയ പ്രക്ഷോഭത്തിന്റെ വിജയം വിലയിരുത്തുമ്പോൾ രാജ്യത്തെ പ്രധാന പ്രതിപക്ഷ കക്ഷിയായ കോൺഗ്രസ് എത്രത്തോളം വലിയൊരു സുവർണ്ണാവസരമാണ് കൈവിട്ടതെന്ന ചർച്ചകളും രാഷ്ട്രീയ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നുണ്ട്.

ജന്തർ മന്തറിലെ പ്രക്ഷോഭവും വിദ്യാർത്ഥി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ വലിയ വിജയവും

നീറ്റ് ബിരുദാനന്തരബിരുദ പ്രവേശന പരീക്ഷകളിലെ കടുത്ത ക്രമക്കേടുകളും ചോദ്യപേപ്പർ ചോർച്ചയും പുറത്തുവന്നതോടെയാണ് ഡൽഹിയിലെ ജന്തർ മന്തർ രാജ്യത്തിന്റെ സമരകേന്ദ്രമായി മാറിയത്. വിദ്യാർത്ഥികളുടെയും രക്ഷിതാക്കളുടെയും അമർഷം ഐതിഹാസികമായ ഒരു ജനകീയ സമരത്തിലേക്ക് വഴിമാറുകയായിരുന്നു.

1. കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടിയുടെ പോരാട്ട വീര്യവും അഭിജിത്ത് ദിപ്‌കെയുടെ നേതൃത്വവും

സോഷ്യൽ മീഡിയയിലൂടെ ആരംഭിച്ച ഒരു പ്രതിഷേധം തെരുവിൽ ജനകീയ തരംഗമായി മാറ്റാൻ അഭിജിത്ത് ദിപ്‌കെയ്ക്ക് സാധിച്ചു. തങ്ങൾ നേരിടുന്ന തൊഴിലില്ലായ്മയോടും പരീക്ഷാ തട്ടിപ്പുകളോടും പ്രതികരിക്കാൻ യുവാക്കൾ ഒന്നുചേർന്നപ്പോൾ സി.ജെ.പി എന്ന വേറിട്ട പേരുള്ള പ്രസ്ഥാനം സമരത്തിന്റെ മുൻനിരയിലേക്ക് വന്നു. ഭയം കൂടാതെ ഭരണകൂടത്തോട് ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കാൻ സാധിക്കുമെന്ന വലിയൊരു സന്ദേശമാണ് ഈ വിജയത്തിലൂടെ ജൻസി തലമുറ രാജ്യത്തിന് നൽകിയത്. ഡൽഹിയിലെ തെരുവുകളിൽ ഉയർന്ന പ്രതിഷേധ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഒടുവിൽ കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രിയുടെ രാജിയിലേക്ക് തന്നെ കാര്യങ്ങൾ എത്തിച്ചു.

2. ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാന്റെ രാജിയും ഭരണകൂടത്തിന്റെ വിട്ടുവീഴ്ചകളും

ആദ്യഘട്ടത്തിൽ പരീക്ഷാ ചോർച്ചയിൽ വലിയ അപാകതകൾ ഇല്ലെന്ന് സ്ഥാപിക്കാൻ ശ്രമിച്ച കേന്ദ്ര ഗവൺമെന്റിന് സമരം ശക്തമായതോടെ നിലപാട് തിരുത്തേണ്ടി വന്നു. ഇരുപത് ലക്ഷത്തിലധികം വരുന്ന വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ഭാവിയെ അപകടത്തിലാക്കിയ സംഭവത്തിൽ ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുത്ത് മാറ്റിനിൽക്കാൻ ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാൻ നിർബന്ധിതനായി. ക്രമക്കേടുകൾ തടയാൻ പുതിയ കർശന നിയമങ്ങൾ കൊണ്ടുവരുമെന്ന് ഗവൺമെന്റ് വ്യക്തമാക്കിയെങ്കിലും ജനരോഷം തണുപ്പിക്കാൻ ഈ രാജി അനിവാര്യമായിരുന്നു. സമരം കൂടുതൽ തീവ്രമാകുന്നതിന് മുൻപ് വിഷയം ഒത്തുതീർപ്പാക്കാനാണ് പ്രധാനമന്ത്രി നേരിട്ട് ഇടപെട്ട് ശ്രമിച്ചത്.

3. സോനം വാങ്ചുക്കിന്റെ നിരാഹാര സമരവും പ്രക്ഷോഭത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയും

പ്രശസ്ത പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകൻ സോനം വാങ്ചുക്ക് സമരത്തിന് പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ച് ഇരുപത്തിയാറ് ദിവസം നീണ്ട നിരാഹാര സമരം നടത്തിയത് രാജ്യത്തിന്റെ ശ്രദ്ധ ജന്തർ മന്തറിലേക്ക് തിരിച്ചു. വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ജീവനും വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും വേണ്ടി മുതിർന്ന നേതാക്കളും ചിന്തകരും രംഗത്തിറങ്ങിയത് സമരത്തിന്റെ നൈതികതയ്ക്ക് കരുത്ത് പകർന്നു. ആരോഗ്യനില വശളായതിനെ തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ആശുപത്രിയിലേക്ക് മാറ്റിയെങ്കിലും വിദ്യാർത്ഥികൾ സമരം തളരാതെ മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോയി. സമൂഹത്തിന്റെ വിവിധ തുറകളിലുള്ള മനുഷ്യർ ഈ പ്രക്ഷോഭത്തിന് പിന്തുണയുമായി എത്തിയതോടെയാണ് ഗവൺമെന്റ് പൂർണ്ണമായും പ്രതിരോധത്തിലായത്.

4. ജനകീയ സമര ചരിത്രത്തിലെ പുതിയ നാഴികക്കല്ല്

ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ അടിയന്തിരാവസ്ഥയ്ക്ക് ശേഷവും കർഷക സമരത്തിന് ശേഷവും സാധാരണക്കാരായ സമരക്കാർ ഭരണകൂടത്തെ നിലയ്ക്കുനിർത്തിയ അപൂർവ്വ സന്ദർഭമാണിത്. രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ കൊടികളോ ചിഹ്നങ്ങളോ ഇല്ലാതെ തദ്ദേശീയമായി സംഘടിച്ച വിദ്യാർത്ഥികൾ വിജയം കണ്ടത് പരമ്പരാഗത രാഷ്ട്രീയ ശൈലികൾക്ക് തിരിച്ചടിയാണ്. പൊതുജനങ്ങളുടെ വികാരങ്ങളെ ലളിതമായി പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന ഇത്തരം മുന്നേറ്റങ്ങൾ വരും നാളുകളിലും വലിയ രാഷ്ട്രീയ മാറ്റങ്ങൾക്ക് കാരണമാകും. ജനാധിപത്യപരമായ പോരാട്ടങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോഴും മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവരാൻ കഴിയുമെന്ന വലിയ വിശ്വാസമാണ് ഈ പ്രക്ഷോഭം നൽകുന്നത്.

കോൺഗ്രസിന് കൈവിട്ടുപോയ സുവർണ്ണാവസരവും രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടെ രാഷ്ട്രീയ നിഷ്‌ക്രിയത്വവും

രാജ്യത്തെ കോടിക്കണക്കിന് യുവാക്കളുടെയും കുടുംബങ്ങളുടെയും കണ്ണീരൊപ്പാൻ പ്രതിപക്ഷ കക്ഷിയായ കോൺഗ്രസിന് വലിയ അവസരമുണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും അത് കൃത്യമായി പ്രയോജനപ്പെടുത്താൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല.

1. കോൺഗ്രസിന്റെ നേതൃത്വപരമായ പരാജയങ്ങളും വീഴ്ചകളും

നീറ്റ് പരീക്ഷാ വിവാദം കത്തിപ്പടർന്ന സമയത്ത് തന്നെ രാജ്യവ്യാപകമായ ഒരു പ്രതിഷേധത്തിന് നേതൃത്വം നൽകാൻ പാർലമെന്റിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായ രാഹുൽ ഗാന്ധിക്കോ കോൺഗ്രസിനോ സാധിച്ചില്ല. കേവലം പത്രസമ്മേളനങ്ങളിലും സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്രസ്താവനകളിലും പ്രതിഷേധങ്ങൾ ഒതുക്കിയതാണ് കോൺഗ്രസിന് തിരിച്ചടിയായത്. ജന്തർ മന്തറിൽ പ്രക്ഷോഭം നടത്തിയ വിദ്യാർത്ഥികൾക്കൊപ്പം നേരിട്ട് ചേർന്ന് ഒരു അനിശ്ചിതകാല നിരാഹാര സമരത്തിന് രാഹുൽ ഗാന്ധി നേതൃത്വം നൽകിയിരുന്നെങ്കിൽ ജനകീയ പിന്തുണ അവരുടെ പക്ഷത്തേക്ക് മാറുമായിരുന്നു. എന്നാൽ ആ സമയം കൃത്യമായി പ്രയോജനപ്പെടുത്താൻ കോൺഗ്രസ് തയ്യാറായില്ല.

2. രാഹുൽ ഗാന്ധി സമരം നയിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ സംഭവിക്കുമായിരുന്നത്

രാഹുൽ ഗാന്ധിയോ മറ്റ് മുതിർന്ന നേതാക്കളോ നേരിട്ട് തെരുവിൽ സമരം നയിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ ബി.ജെ.പി ഈ വിഷയത്തെ തികച്ചും രാഷ്ട്രീയമായി കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുമായിരുന്നു. പ്രക്ഷോഭത്തിന് പിന്നിൽ രാഷ്ട്രീയ താല്പര്യങ്ങളാണെന്നും പ്രതിപക്ഷം വിദ്യാർത്ഥികളെ ഇളക്കിവിടുകയാണെന്നും ആരോപിക്കാൻ ബി.ജെ.പിക്ക് എളുപ്പമാകുമായിരുന്നു. എന്നാൽ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ പിന്തുണയില്ലാതെ സാധാരണ വിദ്യാർത്ഥികൾ തന്നെ മുന്നിട്ടിറങ്ങിയത് ഭരണകൂടത്തിന്റെ വിദ്വേഷ പ്രചാരണങ്ങളുടെ മൂർച്ച കുറച്ചു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ കോൺഗ്രസ് വിട്ടുനിന്നത് പ്രക്ഷോഭകരുടെ വിജയത്തിന് ഒരുതരത്തിൽ സഹായകരമായി എന്ന് വാദിക്കുന്നവരുമുണ്ട്.

3. വിദ്യാർത്ഥികളും രക്ഷിതാക്കളും പ്രതിപക്ഷത്തിൽ നിന്ന് അകന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?

തങ്ങളുടെ മക്കളുടെ ഭാവി അനിശ്ചിതത്വത്തിലായപ്പോൾ പാർലമെന്റിൽ ശബ്ദമുയർത്തുമെന്നല്ലാതെ തെരുവിൽ തങ്ങളോടൊപ്പം നിൽക്കാൻ പ്രധാന പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടികളാരും വന്നില്ലെന്ന കടുത്ത അതൃപ്തി രക്ഷിതാക്കൾക്കുണ്ട്. വിദ്യാർത്ഥികളുടെ വികാരങ്ങൾ സ്വന്തം രാഷ്ട്രീയ വളർച്ചയ്ക്ക് വേണ്ടി ഉപയോഗിക്കാനാണ് കോൺഗ്രസ് ശ്രമിച്ചതെന്ന തോന്നൽ പൊതുസമൂഹത്തിൽ ഉണ്ടായി. പരമ്പരാഗത രാഷ്ട്രീയക്കാരുടെ വ്യാജ വാഗ്ദാനങ്ങളെക്കാൾ തങ്ങളുടെ പ്രതിനിധിയായി വന്ന സി.ജെ.പിയെ വോട്ടർമാർ വിശ്വസിക്കാൻ ഇതാണ് കാരണം. കോൺഗ്രസ് കാണിച്ച ഈ അനാസ്ഥ വരാനിരിക്കുന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ തിരിച്ചടിയാകും.

4. ജനകീയ വിഷയങ്ങൾ ഏറ്റെടുക്കുന്നതിൽ പ്രതിപക്ഷത്തിനുള്ള പരിധികൾ

കേവലം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമയത്ത് മാത്രം വോട്ട് ചോദിച്ചെത്തുന്നവരായി പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടികൾ മാറിയെന്ന വിമർശനം പൊതുസമൂഹത്തിൽ ശക്തമാണ്. കർഷക സമരം, പരീക്ഷാ ചോർച്ച, പണപ്പെരുപ്പം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ സ്വന്തമായി ഒരു ശക്തമായ സമരം നയിക്കാൻ കോൺഗ്രസിന് സാധിക്കുന്നില്ല. തങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി പാർട്ടി കൊടികളില്ലാതെ ജനങ്ങൾ തന്നെ തെരുവിലിറങ്ങേണ്ടി വരുന്നത് ജനാധിപത്യ വ്യവസ്ഥിതിയിലെ പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ വലിയ പരാജയത്തെയാണ് കാണിക്കുന്നത്. രാഷ്ട്രീയ തന്ത്രങ്ങളിലെ ഈ പിഴവുകൾ പരിഹരിച്ചില്ലെങ്കിൽ പ്രതിപക്ഷത്തിന് ഭാവിയിലും തിരികെ വരിക പ്രയാസമായിരിക്കും.

മോദി ഗവൺമെന്റിന്റെ പന്ത്രണ്ട് വർഷത്തെ ഏറ്റവും വലിയ തിരിച്ചടിയും വോട്ട് ബാങ്കുകളിലെ വിള്ളലും

തുടർച്ചയായ മൂന്നാം ഊഴത്തിൽ ഭരണം നടത്തുന്ന നരേന്ദ്ര മോദി ഗവൺമെന്റിന് രാഷ്ട്രീയമായി കനത്ത പ്രഹരമാണ് ഈ മന്ത്രിസഭാ രാജി ഉണ്ടാക്കിയിരിക്കുന്നത്.

1. ഭരണകൂടത്തിന്റെ പ്രതിച്ഛായയ്ക്ക് ഏറ്റ കടുത്ത പ്രഹരം

കഴിഞ്ഞ പന്ത്രണ്ട് വർഷമായി കടുത്ത തീരുമാനങ്ങളിലൂടെയും കർശനമായ നിയന്ത്രണങ്ങളിലൂടെയും ഭരണം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോയ മോദി ഗവൺമെന്റിന് ഇതൊരു അപ്രതീക്ഷിത തിരിച്ചടിയാണ്. തെരുവിൽ പ്രതിഷേധിച്ച വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ആവശ്യത്തിന് വഴങ്ങി സ്വന്തം മന്ത്രിയെ പിൻവലിക്കേണ്ടി വന്നത് വൈറ്റ് ഹൗസിനും പെന്റഗണിനും മുന്നിൽ പോലും ഗവൺമെന്റിന്റെ ഉറച്ച പ്രതിച്ഛായയ്ക്ക് മങ്ങലേൽപ്പിച്ചു. ഭരിക്കാനുള്ള കഴിവിനെയും കൃത്യതയെയും കുറിച്ച് ജനങ്ങൾ സംശയിക്കാൻ ഈ പരീക്ഷാ വിവാദങ്ങൾ കാരണമായി. ഗവൺമെന്റിന്റെ ആഭ്യന്തര സുരക്ഷാ മാതൃകകൾക്കും ഇത് വലിയ ആഘാതമുണ്ടാക്കി.

2. ബി.ജെ.പി അനുകൂല കുടുംബങ്ങളിലുണ്ടായ കടുത്ത അമർഷം

സമരത്തിൽ പങ്കെടുത്ത ഭൂരിഭാഗം വിദ്യാർത്ഥികളും അവരുടെ കുടുംബങ്ങളും പരമ്പരാഗതമായി ബി.ജെ.പിയെയും മോദിയെയും പിന്തുണയ്ക്കുന്ന മധ്യവർഗ്ഗ കുടുംബങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരായിരുന്നു. സ്വന്തം കുട്ടികളുടെ ഭാവി തകർക്കുന്ന രീതിയിൽ പരീക്ഷാ മാഫിയകൾക്ക് വഴിവിട്ട സഹായങ്ങൾ ലഭിച്ചപ്പോൾ ഈ കുടുംബങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ ആഭിമുഖ്യം തകർന്നു. ആദർശങ്ങളെക്കാൾ സ്വന്തം മക്കളുടെ ഭാവിക്കാണ് പ്രാധാന്യമെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ ഈ വോട്ട് ബാങ്ക് ഗവൺമെന്റിനെതിരെ തിരിഞ്ഞു. ബി.ജെ.പിയുടെ ഉറച്ച വോട്ട് സങ്കേതങ്ങളിൽ ഈ അമർഷം വരാനിരിക്കുന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ പ്രതിഫലിക്കും.

3. വിപ്ലവകരമായി മാറിയ യുവാക്കളുടെ രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകൾ

രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വലിയ വോട്ട് ബാങ്കായ യുവജനത നിലവിലെ ഗവൺമെന്റിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും അകലുന്ന കാഴ്ചയാണ് കാണാൻ സാധിക്കുന്നത്. തൊഴിലില്ലായ്മയും തുടർച്ചയായ പരീക്ഷാ ചോർച്ചകളും മൂലം ഇവരുടെ ഭാവി വലിയ ചോദ്യചിഹ്നമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ഏതെങ്കിലും ഒരു പ്രത്യേക രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയോട് പ്രതിബദ്ധത പുലർത്തുന്നതിന് പകരം തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവരെ മാത്രം പിന്തുണയ്ക്കുക എന്ന പ്രായോഗിക നിലപാടിലേക്ക് യുവാക്കൾ മാറി. ഈ പുതിയ ചിന്താഗതി ബി.ജെ.പിയുടെയും കോൺഗ്രസിന്റെയും പരമ്പരാഗത കണക്കുകൂട്ടലുകളെ തകിടം മറിക്കും.

4. വോട്ടർമാർക്കിടയിലെ മാറ്റങ്ങളും ഭാവി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളും

വരാനിരിക്കുന്ന സംസ്ഥാന നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലും അടുത്ത പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പിലും ഈ വിഷയങ്ങൾ വലിയ ചർച്ചയാകും. ബി.ജെ.പിയെ അനുകൂലിച്ചിരുന്ന കുടുംബങ്ങൾ ഇനിമുതൽ അവരെ കണ്ണടച്ച് പിന്തുണയ്ക്കില്ലെന്ന സൂചനകളാണ് നൽകുന്നത്. അതേസമയം കോൺഗ്രസിന് ഈ അതൃപ്തി വോട്ടുകളാക്കി മാറ്റാൻ കഴിയുമോ എന്ന കാര്യം സംശയമാണ്. സി.ജെ.പി പോലുള്ള പുതിയ പ്രാദേശിക, കൂട്ടായ്മ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ ഈ വോട്ടുകൾ നേടിയെടുത്താൽ രാജ്യത്ത് ഒരു പുതിയ മൂന്നാം ചേരി രൂപപ്പെടാനുള്ള സാധ്യതകൾ തള്ളിക്കളയാനാവില്ല.

പരീക്ഷാ ചോർച്ചയിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് ഉയർന്നുവന്ന ഈ സമരം കേവലം ഒരു മന്ത്രിയുടെ രാജിയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്ന ഒന്നല്ല, മറിച്ച് ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ പുതിയൊരു ദിശാബോധത്തെയാണ് അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത്. രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ കപട വാഗ്ദാനങ്ങളെ തള്ളിപ്പറഞ്ഞ് സ്വന്തം അവകാശങ്ങൾക്കായി തെരുവിലിറങ്ങാൻ ഒരു പുതിയ തലമുറ സജ്ജമായിക്കഴിഞ്ഞു എന്നത് രാജ്യത്തെ ഭരണപ്രതിപക്ഷ കക്ഷികൾക്ക് ഒരുപോലെ നൽകുന്ന വലിയൊരു മുന്നറിയിപ്പാണ്. 2026 ജൂലൈയിലെ ഈ സംഭവവികാസങ്ങൾ ഇന്ത്യൻ വിദ്യഭ്യാസരാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിൽ എന്നെന്നും ഓർമ്മിക്കപ്പെടും.

വാചകം ന്യൂസ് വാട്ട്സ് ആപ്പ് ഗ്രൂപ്പിൽ പങ്കാളിയാകുവാൻ ഇവിടെ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുക .

വാട്സ്ആപ്പ്:ചാനലിൽ അംഗമാകാൻ ഇവിടെ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുക .

ഫേസ്ബുക് പേജ് ലൈക്ക് ചെയ്യാൻ ഈ ലിങ്കിൽ (https://www.facebook.com/vachakam/) ക്ലിക്ക് ചെയ്യുക.

യൂട്യൂബ് ചാനൽ:വാചകം ന്യൂസ്