പതിറ്റാണ്ടുകളായി, ബ്രിട്ടനിലും ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ബി.ബി.സി പ്രേക്ഷകർക്ക് മാർക്കിന്റെ സമ്പന്നവും ഊഷ്മളവുമായ സ്വരങ്ങൾ പരിചിതമായിരുന്നു. വളരെയധികം ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന വിദേശ ലേഖകനും ഇന്ത്യയെക്കുറിച്ചുള്ള ബഹുമാന്യനായ റിപ്പോർട്ടറും വ്യാഖ്യാതാവും. യുദ്ധം, ക്ഷാമം, കലാപങ്ങൾ, കൊലപാതകങ്ങൾ, ഭോപ്പാൽ വാതക ദുരന്തം, സിഖ് സുവർണ്ണ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഇന്ത്യൻ സൈന്യം നടത്തിയ ആക്രമണം എന്നിവ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത വ്യക്തി.

ബ്രിട്ടീഷ് ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് എന്ന മീഡിയാസ്ഥാപനത്തിന്റെ 'ഇന്ത്യയുടെ ശബ്ദം' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന പ്രക്ഷേപകനും പത്രപ്രവർത്തകനുമായിരുന്നു മാർക്ക് ടുള്ളി. അദ്ദേഹം കാഴ്ചയിലും പേരിലും മാത്രമായിരുന്നു സായിപ്പ്. മറ്റുകാര്യങ്ങളിലെല്ലാം തനി ഇന്ത്യാക്കാരൻ തന്നെ..! ഏതാണ്ട് നാൽപതിലേറെ വർഷം നമ്മുടെ ചരിത്രത്തിനൊപ്പം സഞ്ചരിച്ച ആൾ അങ്ങനെയായില്ലെങ്കിലല്ലേ അദ്ഭുതമുള്ളൂ!

1935ൽ കൊൽക്കത്തയിൽ ജനിച്ച മാർക്ക് പത്തുവയസ്സുവരെ ഇന്ത്യയിലാണു ജീവിച്ചത്. അമ്മയുടെ മാതാപിതാക്കൾ ഹിന്ദി സംസാരിക്കാൻ പരിശീലിപ്പിച്ചു. സ്‌കൂൾ കാലത്തു ലണ്ടനിലേക്കു പോയ മാർക്ക് ബി.ബി.സിയിലെ ജോലിയുമായി 1965ലാണു ഇന്ത്യയിലേക്കു മടങ്ങിയെത്തുന്നത്;
30-ാം വയസിൽ കേംബ്രിജിൽ നിന്നു ദൈവശാസ്ത്രത്തിലും ചരിത്രത്തിലും ബിരുദം നേടിയ മാർക്കിനു വൈദികനാകാനായിരുന്നു ആഗ്രഹം. പിന്നീടു കാന്റർബറി ആർച്ച് ബിഷപ്പായി മാറിയ അധ്യാപകൻ റോബർട്ട് റൺസിയായിരുന്നു പ്രചോദനം. എന്നാൽ പഠനം പാതിയിലെത്തിയപ്പോൾ ഇതല്ല തന്റെ വഴിയെന്നുമനസ്സിലാക്കി പിൻമാറി. നാലു വർഷം സന്നദ്ധസേവനരംഗത്ത് പ്രവർത്തനം.

തുടർന്നാണു ബി.ബി.സിയുടെ ലണ്ടൻ ഓഫീസിൽ പഴ്‌സനൽ മാനേജർ പദവിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നത്. ജോലിയിൽ തുടരുന്ന ഘട്ടത്തിൽ ബി.ബി.സിയുടെ ഇന്ത്യൻ ഓഫിസിൽ ജൂനിയർ അഡ്മിനിസ്‌ട്രേറ്റീവ് അസിസ്റ്റന്റ് പദവി ഒഴിവുണ്ടെന്ന നോട്ടിസ് കണ്ടു. 1975ലെ അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലം. സെൻസർഷിപ്പിനു വിധേയമാകുന്ന സത്യവാങ്മൂലത്തിൽ ഒപ്പിട്ടു നൽകാൻ 40 വിദേശ മാധ്യമസ്ഥാപനങ്ങളുടെ ലേഖകരോട് കേന്ദ്രം ആവശ്യപ്പെട്ടു. അതു നടക്കില്ലെന്നു മാർക്ക് ടുള്ളി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ പറഞ്ഞു. മാർക്കിനെ കേന്ദ്രം ലണ്ടനിലേക്കു മടക്കി അയച്ചു.

അടിയന്തരാവസ്ഥ പിൻവലിച്ചതിനു പിന്നാലെ ഡൽഹിയിലേക്കു തന്നെ അയയ്ക്കണമെന്നു മാർക്ക് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ധീരമായ മാധ്യമപ്രവർത്തനത്തിനുള്ള ഒരു സന്ദേശമായി അതു മാറുമെന്ന മാർക്കിന്റെ വാക്കുകൾ ബി.ബി.സി നേതൃത്വം അംഗീകരിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് വീണ്ടും ഡൽഹിയിലെത്തിയത്. 22 വർഷം ബി.ബി.സിയുടെ ന്യൂഡൽഹിയിലെ ബ്യൂറോ ചീഫായിരുന്നു. ബി.ബി.സി റേഡിയോ 4ലെ 'സംതിങ് അണ്ടർസ്റ്റുഡ്' എന്ന പരിപാടിയുടെ അവതാരകനുമായിരുന്നു. 'നോ ഫുൾ സ്റ്റോപ്‌സ് ഇൻ ഇന്ത്യ', 'ഇന്ത്യ ഇൻ സ്ലോ മോഷൻ', 'ദ ഹാർട്ട് ഓഫ് ഇൻ ഇന്ത്യ', 'ഇന്ത്യ ഇൻ സ്ലോ മോഷൻ', 'ദ ഹാർട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യ' എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഒട്ടേറെ പുസ്തകങ്ങൾ ടൂള്ളി ഇന്ത്യയെക്കുറിച്ച് എഴുതിയിട്ടുണ്ട്.

പതിറ്റാണ്ടുകളായി, ബ്രിട്ടനിലും ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ബി.ബി.സി പ്രേക്ഷകർക്ക്  മാർക്കിന്റെ സമ്പന്നവും ഊഷ്മളവുമായ സ്വരങ്ങൾ പരിചിതമായിരുന്നു. വളരെയധികം ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന വിദേശ ലേഖകനും ഇന്ത്യയെക്കുറിച്ചുള്ള ബഹുമാന്യനായ റിപ്പോർട്ടറും വ്യാഖ്യാതാവും. യുദ്ധം, ക്ഷാമം, കലാപങ്ങൾ, കൊലപാതകങ്ങൾ, ഭോപ്പാൽ വാതക ദുരന്തം, സിഖ് സുവർണ്ണ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഇന്ത്യൻ സൈന്യം നടത്തിയ ആക്രമണം എന്നിവ അദ്ദേഹം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.

1992ൽ അയോധ്യ എന്ന ചെറിയ  നഗരത്തിൽ, സംഭവിച്ച ചരിത്രം വഴിമാറിയ സംഭവത്തിന് ദൃക്‌സാക്ഷിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഹിന്ദു തീവ്രവാദികളുടെ ഒരു വലിയ ജനക്കൂട്ടം ഒരു പുരാതന മുസ്ലീം ദേവാലയം തകർക്കുന്നത് അദ്ദേഹം കണ്ടു. ബി.ബി.സിയെ സംശയത്തിന്റെ കണ്ണിലൂടെ കണ്ട ചില ഒരു പറ്റം ആളുകൾ 'മാർക്ക് ടുള്ളിക്ക് മരണം' എന്ന് ആക്രോശിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തി. ഒരു പ്രാദേശിക ഉദ്യോഗസ്ഥനും ഒരു ഹിന്ദു പുരോഹിതനും അദ്ദേഹത്തെ സഹായിക്കാൻ എത്തുന്നതുവരെ മണിക്കൂറുകളോളം ഒരു മുറിയിൽ ആ മനുഷ്യനെ പൂട്ടിയിട്ടിരുന്നു.

പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഇന്ത്യയിൽ ഉണ്ടായ ഏറ്റവും വലിയ മതപരമായ അക്രമത്തിന് ആ പള്ളിപൊളിക്കൽ കാരണമായി. 1947 ൽ ബ്രിട്ടനിൽ നിന്ന് രാജ്യം സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയതിനുശേഷം മതേതരത്വത്തിന് നേരിട്ട ഏറ്റവും വലിയ തിരിച്ചടിയായിരുന്നു ഇതെന്ന് വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

മാർക്ക് ടൂള്ളി തന്റെ റിപ്പോർട്ടിംഗിലൂടെ ഇന്ത്യയെ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ എത്തിക്കാൻ എന്നും ശ്രമിച്ചിരുന്നു.  ലോകമെമ്പാടുമുള്ള പ്രേക്ഷകർക്ക്് ഇന്ത്യയുടെ ഊർജ്ജസ്വലതയും വൈവിധ്യവും എന്തെന്നു ബോധ്യമാകും വിധം ഇന്ത്യയെ അവർക്കു മുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ചു. 
മാർക്ക് ടൂള്ളിയുടെ പൊതുസേവന പ്രതിബദ്ധതയും പത്രപ്രവർത്തനത്തോടുള്ള സമർപ്പണവും അദ്ദേഹത്തെ ഡൽഹിയിൽ ബി.ബി.സിയുടെ ബ്യൂറോചീഫായും ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ഔട്ട്‌ലെറ്റുകളിൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നതിനും കാരണമായി.

മാർക്ക് ടൂള്ളി സത്യത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് രാജിന്റെ സന്തതിയായിരുന്നു. അച്ഛൻ? തികഞ്ഞ ബിസിനസുകാരൻ. അമ്മ ബംഗാളിലാണ് ജനിച്ചത്. അവരുടെ കുടുംബം തലമുറകളായി ഇന്ത്യയിൽ വ്യാപാരികളായും ഭരണാധികാരികളായും ജോലി ചെയ്തിരുന്നു. ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് നാനിയുടെ കൂടെയാണ് അദ്ദേഹം വളർന്നത്, കുടുംബത്തിന്റെ ഡ്രൈവറുടെ ഭാഷ പകർത്തി എണ്ണാൻ പഠിച്ചതിന് അവർ ഒരിക്കൽ അദ്ദേഹത്തെ ശകാരിച്ചു: 'അത് നിങ്ങളുടേതല്ല, സേവകരുടെ ഭാഷയാണ്' എന്ന് അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു. ഒടുവിൽ അദ്ദേഹം ഹിന്ദിയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടി, ഡൽഹിയിലെ വിദേശ പത്രപ്രവർത്തകരുടെ ഒരു അപൂർവ നേട്ടം, അദ്ദേഹം എപ്പോഴും 'ടുള്ളി സാഹിബ്' ആയിരുന്ന നിരവധി ഇന്ത്യക്കാർക്ക് അദ്ദേഹത്തെ പ്രിയപ്പെട്ടവനാക്കി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നല്ല ഉത്സാഹവും ഇന്ത്യയോടുള്ള പ്രകടമായ വാത്സല്യവും അദ്ദേഹത്തിന് സൗഹൃദവും വിശ്വാസവും നേടിക്കൊടുത്തു.

ഇന്ത്യയിൽ ട്രാൻസിസ്റ്റർ വിപ്ലവത്തിന് തുടക്കംകുറിച്ച നാളുകൾ. സർക്കാർ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള ആകാശവാണി മടുത്ത ശ്രോതാക്കൾ തങ്ങളുടെ റേഡിയോസെറ്റിൽ ബി.ബി.സി ട്യൂൺ ചെയ്‌തെടുത്തു. അങ്ങനെ ബി.ബി.സിയും അതിന്റെ ദക്ഷിണേഷ്യാ ലേഖകൻ മാർക്ക് ടൂള്ളിയും ഇന്ത്യയ്ക്കു പ്രിയങ്കരനായി മാറി. ടൂള്ളിയുടെ 'വോയ്‌സ് ഓഫ് ഇന്ത്യ' എന്ന പരിപാടി വൻ ഹിറ്റായി. വിദേശ പത്രപ്രവർത്തകർ ഇന്ത്യയിൽ ഏതെങ്കിലും പ്രശ്‌നങ്ങളിൽപ്പെട്ടാൽ മാർക്ക് ടുള്ളിയാണെന്നു പറഞ്ഞു രക്ഷപ്പെടുമായിരുന്നുവെന്ന് ഒരു കഥതന്നെയുണ്ടായിരുന്നു. ഉത്തരേന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽപോലും അത്രയ്ക്കു പ്രിയങ്കരനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.

1965ലാണ് ബി.ബി.സിയിൽ ടൂള്ളിയുടെ ശബ്ദം കേട്ടു തുടങ്ങുന്നത്. അവിടെ നിന്നിങ്ങോട്ട് ഇന്ത്യയെയും അതിന്റെ ജീവിതത്തെയും മാറ്റിമറിച്ച മിക്കവാറും എല്ലാ സംഭവങ്ങൾക്കും മാർക്ക് ടുള്ളി സാക്ഷിയായിരുന്നു. അടിയന്തരാവസ്ഥ, പഞ്ചാബ് തീവ്രവാദം, ഓപറേഷൻ ബ്ലൂസ്റ്റാർ, കശ്മീർ പ്രശ്‌നം, ഇന്ദിരയുടെ കൊലപാതകം, ഭോപാൽ ഗ്യാസ് ദുരന്തം, ബാബറി മസ്ജിദിന്റെ തകർച്ച തുടങ്ങി ഓരോ ചരിത്രമുഹൂർത്തവും. കഴുമരത്തിനു മുൻപിൽനിന്ന് സുൾഫിക്കർ അലി ഭൂട്ടോ പറഞ്ഞ അവസാനത്തെ വാക്കുകൾ ആദ്യം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത് ബി.ബി.സിയായിരുന്നു. 'ഞാൻ നിരപരാധിയാണ്. ദൈവമേ എന്നോടു ക്ഷമിക്കുക.' ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ മരണം ആദ്യം ലോകത്തെ അറിയിച്ചതും ബി.ബി.സി തന്നെ.

ഇന്ത്യയെ സ്‌നേഹിച്ച, അനുഗ്രഹീതനായ ആ പത്രപ്രവർത്തകന് പ്രണാമം..!

എമ എൽസ എൽവിൻ

ഫേസ്ബുക്കിൽ വാർത്തകൾ അറിയാൻ പേജ് ലൈക്ക് ചെയ്യുക Facebook ലിങ്ക് 👇
ഫേസ്ബുക് പേജ് ലൈക്ക് ചെയ്യാൻ ഈ ലിങ്കിൽ (https://www.facebook.com/vachakam/) ക്ലിക്ക് ചെയ്തിട്ട് ലൈക്ക് / Follow ബട്ടൺ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുക. ഒപ്പം vachakam.com ന്റെ YouTube ചാനൽ സബ്സ്ക്രൈബ് ചെയ്യാനും മറക്കല്ലേ...
ചാനൽ ലിങ്ക്: https://www.youtube.com/channel/UCXRVmXRlpFL8TzgXtb8IIyw?sub_confirmation=1