യുദ്ധക്കളത്തിലെ തിരുശേഷിപ്പുകള്‍: ആത്മീയതയോ അതോ റഷ്യയുടെ സൈനിക തന്ത്രമോ?

SEPTEMBER 26, 2026, 6:13 AM

കിഴക്കന്‍ ഉക്രെയ്‌നിലെ മഞ്ഞുമൂടിയ ട്രഞ്ചുകളില്‍ റഷ്യന്‍ സൈനികര്‍ മറ്റൊരു കഠിനമായ ശൈത്യകാലത്തെ നേരിടാന്‍ തയ്യാറെടുക്കുമ്പോള്‍, അവരെ തേടിയെത്തുന്നത് അത്യാധുനിക ആയുധങ്ങള്‍ മാത്രമല്ല, മറിച്ച് ആറ് നൂറ്റാണ്ട് മുന്‍പ് മോസ്‌കോയ്ക്ക് വേണ്ടി പോരാടിയ ഒരു പോരാളി പ്രഭുവിന്റെ തിരുശേഷിപ്പ് കൂടിയാണ്. 1380 ലെ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ കുലികോവോ യുദ്ധത്തില്‍ വിജയം വരിച്ച ദിമിത്രി ഡോണ്‍സ്‌കോയി എന്ന പ്രഭുവിന്റെ വലതുകൈയിലെ ഒരു അസ്ഥി കഷണമാണ് ഇപ്പോള്‍ റഷ്യന്‍ സൈനിക ക്യാമ്പുകളിലൂടെ വലംവെക്കുന്നത്.

ഒരു വശത്ത് ഡ്രോണുകളും മിസൈലുകളും വര്‍ഷിക്കുന്ന ആധുനിക യുദ്ധക്കളത്തിലേക്ക് നൂറ്റാണ്ടുകള്‍ പഴക്കമുള്ള തിരുശേഷിപ്പുകള്‍ എത്തിക്കുന്നത് കേവലം ഒരു ആചാരമല്ല. മറിച്ച്, ക്രെംലിനും റഷ്യന്‍ ഓര്‍ത്തഡോക്‌സ് സഭയും ചേര്‍ന്ന് നടപ്പിലാക്കുന്ന ഒരു വലിയ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക തന്ത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.

പോരാളികളായ വിശുദ്ധരും മാനസിക പിന്തുണയും

റഷ്യന്‍ ഓര്‍ത്തഡോക്‌സ് സഭയുടെ ക്ലറിക്കല്‍ നേതൃത്വമായ മോസ്‌കോ പാത്രിയാര്‍ക്കീസിന്റെ അഭിപ്രായത്തില്‍, ഡോണ്‍സ്‌കോയി എന്ന 'വിശുദ്ധ സേനാപതി' സൈനികര്‍ക്കൊപ്പം തോളോട് തോള്‍ ചേര്‍ന്ന് പോരാടും. യുദ്ധമുന്നണിയിലെ ഭയവും അനിശ്ചിതത്വവും നേരിടുന്ന സൈനികര്‍ക്ക് ഇത്തരം തിരുശേഷിപ്പുകളും പുരോഹിതരുടെ സന്ദര്‍ശനവും വലിയ ആത്മവീര്യവും ആശ്വാസവും നല്‍കുന്നുണ്ടെന്ന് മുന്നണിയില്‍ നിന്നുള്ള റിപ്പോര്‍ട്ടുകള്‍ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. യുദ്ധക്കളത്തില്‍ എല്ലാവരും ദൈവത്തോട് പ്രാര്‍ത്ഥിക്കും എന്ന തത്വം തന്നെയാണ് സൈനികരെ ഇതിലേക്ക് അടുപ്പിക്കുന്നത്.

ദിമിത്രി ഡോണ്‍സ്‌കോയി മാത്രമല്ല, മുന്‍പ് റഷ്യന്‍ സൈനിക മഹത്വത്തിന്റെ പ്രതീകമായ അലക്‌സാണ്ടര്‍ നെവ്‌സ്‌കി പ്രഭുവിന്റെ തിരുശേഷിപ്പുകളും ഇതുപോലെ യുദ്ധഭൂമിയില്‍ എത്തിച്ചിരുന്നു.

പ്രതിരോധ യുദ്ധം എന്ന പുതിയ വിവരണം

ലഭ്യമായ വിവരങ്ങള്‍ അനുസരിച്ച് ഈ തിരുശേഷിപ്പുകള്‍ക്ക് പിന്നില്‍ വ്യക്തമായ ഒരു സന്ദേശമുണ്ട്. ദിമിത്രി ഡോണ്‍സ്‌കോയി ഒരു അധിനിവേശക്കാരനായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് മാതൃ രാജ്യത്തിന്റെ സംരക്ഷകനായിരുന്നു. അതിനാല്‍ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങള്‍ മുന്നണിയിലെത്തിക്കുന്നതിലൂടെ, റഷ്യ നടത്തുന്നത് ഒരു അധിനിവേശമല്ലെന്നും മറിച്ച് സ്വന്തം മണ്ണ് സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ന്യായമായ യുദ്ധമാണെന്നും ജനങ്ങളെ വിശ്വസിപ്പിക്കാന്‍ ഭരണകൂടം ശ്രമിക്കുന്നു.

ചരിത്രത്തെയും മതപരമായ മിത്തുകളെയും കോര്‍ത്തിണക്കി ജനങ്ങളുടെയും സൈനികരുടെയും മനസ്സുകളെ ഉണര്‍ത്താനാണ് ഇവിടെ ശ്രമിക്കുന്നത്. ഇത്തരത്തിലുള്ള പ്രതീകാത്മക നടപടികള്‍ സാധാരണക്കാരുടെ ചിന്തകളെ ശക്തമായി സ്വാധീനിക്കാന്‍ പ്രാപ്തമാണ്.

സഭയും ഭരണകൂടവും: പരസ്പര സഹായത്തിന്റെ ചക്രം

റഷ്യയില്‍ സഭയും ഭരണകൂടവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ചരിത്രത്തിലില്ലാത്തവിധം അടുത്ത തലത്തിലേക്ക് വളര്‍ന്നിരിക്കുന്നു. സഭയ്ക്ക് ഭരണകൂടത്തില്‍ നിന്ന് സാമ്പത്തിക സഹായവും രാഷ്ട്രീയ സംരക്ഷണവും ലഭിക്കുമ്പോള്‍, ഭരണകൂടത്തിന് അവരുടെ യുദ്ധനടപടികള്‍ക്ക് ആത്മീയമായ ന്യായീകരണം നല്‍കാന്‍ സഭ സഹായിക്കുന്നു എന്നാണ് വിവരം.

റഷ്യന്‍ ഓര്‍ത്തഡോക്‌സ് സഭയുടെ തലവനായ കിറിള്‍ പാത്രിയാര്‍ക്കീസ്, യുദ്ധത്തില്‍ മരിക്കുന്ന സൈനികരുടെ എല്ലാ പാപങ്ങളും കഴുകിക്കളയപ്പെടുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചത് ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. പരമ്പരാഗത ക്രിസ്തീയ രക്തസാക്ഷിത്വ സങ്കല്‍പ്പങ്ങളില്‍ നിന്നുള്ള വലിയൊരു മാറ്റമായാണ് മതപണ്ഡിതര്‍ ഇതിനെ കാണുന്നത്.

വിമര്‍ശനങ്ങളും യാഥാര്‍ത്ഥ്യവും

എന്നാല്‍ സഭയ്ക്കുള്ളില്‍ തന്നെ ഇത്തരം നടപടികള്‍ക്കെതിരെ വിമര്‍ശനങ്ങളുണ്ട്. മതം ഇവിടെ രാജ്യത്തിന്റെ പ്രചാരണ തന്ത്രങ്ങള്‍ക്കായി ചൂഷണം ചെയ്യപ്പെടുകയാണെന്ന് ഒരു വിഭാഗം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. ഓര്‍ത്തഡോക്‌സ് ക്രിസ്ത്യാനികള്‍ ഭൂരിപക്ഷമുള്ള ഇരു രാജ്യങ്ങളിലെയും (റഷ്യയും ഉക്രെയ്‌നും) മനുഷ്യര്‍ പരസ്പരം കൊല്ലാന്‍ സഭ അനുഗ്രഹിക്കുന്നത് വൈരുധ്യമാണെന്നും അവര്‍ വാദിക്കുന്നു.

കൂടാതെ എല്ലാ സൈനികരും ഈ തിരുശേഷിപ്പുകളെ പ്രതീക്ഷയോടെയല്ല കാണുന്നത്. ഇരുപത്തൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ യുദ്ധത്തില്‍ ഇത്തരം ആചാരങ്ങള്‍ അനാവശ്യമാണെന്നും ഇവ യുദ്ധത്തില്‍ മരിച്ച സൈനികരുടെ അമ്മമാര്‍ക്കാണ് കൂടുതല്‍ ആശ്വാസം നല്‍കുകയെന്നും അഭിപ്രായപ്പെടുന്ന സൈനികരും അവിടെയുണ്ട്.

അതിരൂക്ഷമായ അധിനിവേശ യുദ്ധത്തെ വിശുദ്ധ യുദ്ധമായി ചിത്രീകരിക്കാനും, സൈനികരുടെയും ജനങ്ങളുടെയും ദേശീയവികാരം നിലനിര്‍ത്താനും റഷ്യന്‍ ഭരണകൂടം മതത്തെയും ചരിത്രത്തെയും ഒരുപോലെ ആയുധമാക്കുകയാണ് എന്നതിന്റെ തെളിവാണ് യുദ്ധക്കളത്തിലെ ഈ തിരുശേഷിപ്പുകള്‍ എന്നാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

English summary

By deploying the 600-year-old sacred relics of medieval warrior-prince Dmitry Donskoy to the Ukrainian front lines, Russia and the Russian Orthodox Church are using religious symbolism and historical myths to bolster troop morale and frame the invasion as a righteous "defense of the fatherland." This strategy highlights a deep alignment between the Kremlin and the Church, using faith to legitimize a war of attrition, even as critics within the religious community denounce it as political exploitation that distorts traditional Christian principles.