സോണിയ ഗാന്ധിയുടെ ആത്മകഥയായ 'ബിലോങ്ങിങ്: എ ജേണി ഓഫ് ലൗ' 1985ലെ ഷാ ബാനോ കേസ്, കുടുംബബന്ധങ്ങളിലെ പ്രതിസന്ധികൾ, ആർ.എസ്.എസ്-ബി.ജെ.പി രാഷ്ട്രീയ അജണ്ടകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രധാന വെളിപ്പെടുത്തലുകൾ നടത്തുന്നു. ഈ ഓർമ്മക്കുറിപ്പ് ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യം കടന്നുപോയ നിർണ്ണായകമായ രാഷ്ട്രീയ ഘട്ടങ്ങളെയാണ് വിലയിരുത്തുന്നത്.

ഷാ ബാനോ കേസിൽ, മുസ്ലീം സ്ത്രീകളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ ബലികഴിക്കുന്നുവെന്ന് പത്രങ്ങൾ ആരോപിക്കുന്ന കാര്യം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി, അന്ന് പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന ഭർത്താവ് രാജീവ് ഗാന്ധിയോട് സോണിയ ഗാന്ധി ചോദ്യം ഉന്നയിച്ചു. എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെയൊന്ന് സംഭവിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നതെന്ന് അവർ അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിച്ചു. വളരെ സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു സാഹചര്യം നീതിപൂർവമായി കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുകയാണെന്നും, താൻ സ്ത്രീകളുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കില്ലേ എന്നും രാജീവ് ഗാന്ധി തിരിച്ചുചോദിച്ചു.

ഇന്ത്യയിലെ ഭരണഘടനാപരമായ സമത്വം, ബഹുസ്വരത, മതേതരത്വം എന്നീ ആശയങ്ങൾക്ക് പകരം, മുസ്ലീങ്ങൾക്കും ക്രിസ്ത്യാനികൾക്കും മറ്റ് മതന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കും രണ്ടാംകിട പൗരത്വം നൽകുന്ന ഒരു 'ഹിന്ദു രാഷ്ട്രം' ആർ.എസ്.എസ് സ്വപ്‌നം കണ്ടിരുന്നുവെന്ന് സോണിയ ഗാന്ധി പുസ്തകത്തിൽ പറയുന്നു. അവരുടെ ഈ മേധാവിത്വപരമായ ചിന്താഗതികൾ ബി.ജെ.പിയുടെ രാഷ്ട്രീയ അജണ്ടയായി മാറിയെന്നും അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

1985ൽ, വിവാഹമോചിതയായ ഒരു മുസ്ലീം സ്ത്രീയുടെ അവകാശങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമനടപടികൾക്കിടയിലാണ്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകാലത്ത് ഹിന്ദുമുസ്ലീം വിദ്വേഷം ആളിക്കത്തുന്ന തരത്തിലുള്ള ആദ്യത്തെ സംഭവം ഉണ്ടായതെന്ന് അവർ കുറിക്കുന്നു. 'ഷാ ബാനു എന്ന വളരെ ദരിദ്രയായ ഒരു സ്ത്രീ, മറ്റൊരു വിവാഹം കഴിക്കുകയും തന്നെ വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കുകയും ചെയ്ത ഭർത്താവിൽ നിന്ന് തനിക്കും കുട്ടികൾക്കും ചെലവിനുള്ള തുക ആവശ്യപ്പെട്ട് കോടതിയെ സമീപിച്ചു.

'കോടതി അവർക്ക് അനുകൂലമായി വിധി പുറപ്പെടുവിക്കുകയും, ചെലവിനായി ഒരു ചെറിയ തുക നൽകാൻ ഉത്തരവിടുകയും ചെയ്തു. ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ ഇതൊരു ലളിതമായ പരിഹാരമായി തോന്നാമെങ്കിലും, മുസ്ലീം വ്യക്തിനിയമത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഭർത്താവ് ഈ വിധിയെ ചോദ്യം ചെയ്തു,' അവർ ഓർക്കുന്നു.

ഇന്ത്യയിലെ ഭരണഘടനാപരമായ സമത്വം, ബഹുസ്വരത, മതേതരത്വം എന്നീ ആശയങ്ങൾക്ക് പകരം, മുസ്ലീങ്ങൾക്കും ക്രിസ്ത്യാനികൾക്കും മറ്റ് മതന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കും രണ്ടാംകിട പൗരത്വം നൽകുന്ന ഒരു 'ഹിന്ദു രാഷ്ട്രം' ആർ.എസ്.എസ് സ്വപ്‌നം കണ്ടിരുന്നുവെന്ന് സോണിയ ഗാന്ധി പുസ്തകത്തിൽ പറയുന്നു. അവരുടെ ഈ മേധാവിത്വപരമായ ചിന്താഗതികൾ ബി.ജെ.പിയുടെ രാഷ്ട്രീയ അജണ്ടയായി മാറിയെന്നും അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

മതപരമായ വ്യത്യാസമില്ലാതെ എല്ലാ പൗരന്മാർക്കും ഒരേ നിയമങ്ങൾ ബാധകമാക്കണമെന്ന വാദവും, മതസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുള്ള മൗലികാവകാശവും തമ്മിൽ ഇവിടെ നേരിട്ടുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലുണ്ടായി. സ്വാതന്ത്ര്യലബ്ധിയുടെ ആദ്യ നാളുകളിൽ രാജ്യത്തെ ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്ക് അവരുടെ വ്യക്തിനിയമങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുമെന്ന് നൽകിയിരുന്ന നിയമപരമായ ഉറപ്പുകളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു, അവർ പറയുന്നു.

'ഈ വിഷയം എന്നെ വല്ലാതെ അസ്വസ്ഥയാക്കി, പത്രങ്ങളിലും മാസികകളിലും ഇതിനെക്കുറിച്ച് വായിച്ച കാര്യങ്ങൾ എന്നെ വേദനിപ്പിച്ചു. മുസ്ലീം സ്ത്രീകൾ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി പ്രമുഖ വനിതാ പ്രവർത്തകർ, ഷാ ബാനുവിന് ചെലവിനുള്ള തുക ലഭിക്കാനുള്ള അവകാശത്തെ പിന്തുണച്ച് രംഗത്തെത്തിയിരുന്നു.

'ഞാൻ അദ്ദേഹവുമായി (രാജീവ് ഗാന്ധി) തർക്കിക്കുകയും ചോദിക്കുകയും ചെയ്തു: 'മുസ്ലീം സ്ത്രീകളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങളെ നിങ്ങൾ ബലികഴിക്കുന്നു എന്നാണ് പത്രങ്ങൾ ആരോപിക്കുന്നത്. എന്താണ് നടക്കുന്നത്? എന്തുകൊണ്ടാണ് നിങ്ങൾ ഇതിന് അനുവദിക്കുന്നത്?'

'സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു സാഹചര്യത്തെ നീതിപൂർവ്വം കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം മറുപടി നൽകി. 'ഞാൻ സ്ത്രീകളുടെ അവകാശങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കില്ലേ, നിങ്ങൾക്ക് എന്നെ അറിയില്ലേ?' എന്ന് അല്പം ദേഷ്യത്തോടെ അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു.' 'മുസ്ലിം വ്യക്തിനിയമത്തിന്റെ അടിത്തറയ്ക്ക് തന്നെ കോട്ടം തട്ടിക്കൊണ്ട്, ഷാ ബാനുവിനെയും അവരെപ്പോലെയുള്ള മറ്റ് സ്ത്രീകളെയും ബാധിക്കുന്ന പ്രശ്‌നത്തിന് പരിഹാരം കാണാനുള്ള വഴിയാണ് അദ്ദേഹം തേടിക്കൊണ്ടിരുന്നത്,' എന്ന് സോണിയ ഗാന്ധി വിവരിക്കുന്നു.

രാജീവ് ഗാന്ധി അംഗീകരിച്ച ഒത്തുതീർപ്പ്, മതവിശ്വാസങ്ങളും ലിംഗനീതിയും തമ്മിൽ ഒരു സന്തുലിതാവസ്ഥ കൈവരിക്കാൻ സഹായിച്ചു. മാത്രമല്ല, കോടതി ഷാ ബാനുവിന് അനുവദിച്ച തുച്ഛമായ പ്രതിമാസ തുകയെക്കാൾ മെച്ചപ്പെട്ടതും ന്യായയുക്തവുമായ ഒരു വിഹിതം മുസ്ലിം സ്ത്രീകൾക്ക് ലഭിക്കാനും അത് വഴിയൊരുക്കി എന്ന് അവർ വാദിക്കുന്നു. എന്നാൽ, കോടതി വിധി അസാധുവാക്കിക്കൊണ്ടുള്ള നിയമഭേദഗതി, വ്യാപകമായ വിമർശനങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ച ഒരു രാഷ്ട്രീയ നീക്കമായിരുന്നു എന്ന് അവർ പറയുന്നു.

സർക്കാർ 'വോട്ട് ബാങ്ക് രാഷ്ട്രീയം' കളിക്കുകയാണെന്ന് ബി.ജെ.പി ആരോപിച്ചു. അതേസമയം, പുരോഗമനവാദികളായ ലിബറലുകൾ ഈ തീരുമാനത്തെ, മുസ്ലിം സമൂഹത്തിലെ യാഥാസ്ഥിതിക വിഭാഗങ്ങൾക്ക് മുന്നിലുള്ള കീഴടങ്ങലായിട്ടാണ് കണ്ടത് എന്ന് അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. എങ്കിലും, ഏഴ് തവണ സർക്കാരുകൾ മാറിയതിന് ശേഷം, 2001ൽ സുപ്രീം കോടതി, 1986ലെ 'മുസ്ലിം സ്ത്രീകൾ (വിവാഹമോചന സമയത്തെ അവകാശ സംരക്ഷണം) നിയമ'ത്തിൽ രാജീവ് ഗാന്ധി സ്വീകരിച്ച നിലപാടിനെ ശരിവെച്ചു എന്ന് അവർ എടുത്തുപറയുന്നു.

രാമജന്മഭൂമി വിഷയത്തെക്കുറിച്ചും സോണിയ ഗാന്ധി ഈ പുസ്തകത്തിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്.
'അയോധ്യയിലുണ്ടായിരുന്ന പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒരു പള്ളി, ഹിന്ദുക്കളും മുസ്ലിംകളും തമ്മിലുള്ള തർക്കത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായി ദീർഘകാലം നിലനിന്നു. ശ്രീരാമൻ ജനിച്ച സ്ഥലമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന ഒരിടത്ത്, ഇസ്ലാമികാധിപത്യം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനായി മുഗൾ സാമ്രാജ്യ സ്ഥാപകനായ ബാബർ ചക്രവർത്തി ഒരു പുരാതന ക്ഷേത്രത്തിന് മുകളിലാണ് ഈ പള്ളി പണിതതെന്ന് ഹിന്ദു സമൂഹത്തിലെ ചില വിഭാഗങ്ങൾ വിശ്വസിക്കുന്നു,' എന്ന് അവർ പറയുന്നു.

രാമായണത്തിലെ രാമന്റെ കഥ നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇന്ത്യയുടെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലേക്കും, ഏഷ്യയിലുടനീളമുള്ള മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും എത്തിച്ചേർന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് അവർ കുറിക്കുന്നു.
'രാമൻ ഒരു ദൈവമായി വ്യാപകമായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു; പ്രത്യേകിച്ച് ഉത്തരേന്ത്യയിൽ രാമന് ജനങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തോട് ചേർന്ന നിൽക്കുന്ന ഒരു സ്ഥാനമുണ്ട്. 1984ൽ, ബി.ജെ.പി നേതൃത്വം തങ്ങളുടെ സഹസംഘടനയായ വിശ്വഹിന്ദു പരിഷത്തുമായി  ചേർന്ന് അയോധ്യയിൽ ഒരു ക്ഷേത്രം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനായി ഒരു പ്രസ്ഥാനത്തിന് തുടക്കമിട്ടു; അങ്ങനെ 'രാമജന്മഭൂമി ആന്ദോളൻ' ആരംഭിച്ചു.

'രണ്ട് പ്രധാന സമുദായങ്ങൾ തമ്മിൽ മുൻകാലങ്ങളിലും ചെറിയ സംഘർഷങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, പിന്നീട് ഇത്തരം ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ നിത്യസംഭവമായി മാറി,' അവർ പറയുന്നു. ഘോഷയാത്രകൾ കടന്നുപോയിരുന്നത് പ്രധാനമായും മുസ്ലീം വിഭാഗക്കാർ താമസിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളിലൂടെയായിരുന്നു.

മുസ്ലിം ന്യൂനപക്ഷത്തിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്ന് പ്രകോപനപരമായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഉയരുകയും, അതിനെത്തുടർന്ന് അക്രമങ്ങൾ ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നുവെന്ന് അവർ പറയുന്നു.
'ജീവാപായവും സ്വത്തുവകകളുടെ നാശനഷ്ടവും ഹിന്ദുക്കളും മുസ്ലിംകളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിൽ കൂടുതൽ വിള്ളലുണ്ടാക്കുമായിരുന്നു.

'1985ലെ ഷാ ബാനോ കേസിലെ വിധിക്കു തൊട്ടുപിന്നാലെയാണ് അയോധ്യ വിഷയം അതീവ സങ്കീർണ്ണമായത്. അതിനുമുമ്പ്, 1949ൽ, ശ്രീരാമന്റെയും സീതാദേവിയുടെയും വിഗ്രഹങ്ങൾ പള്ളിക്കുള്ളിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. തുടർന്ന് അവിടെ ആരാധനയ്ക്ക് അനുമതി ലഭിച്ചെങ്കിലും, കോടതിയുടെ സ്റ്റേ ഉത്തരവ് നിലനിന്നിരുന്നതിനാൽ പള്ളിയുടെ കവാടങ്ങൾ അടച്ചിട്ടിരിക്കുകയായിരുന്നു.

എങ്കിലും, തുടർനീക്കങ്ങൾ തടയാൻ ഇതിനായില്ല. 1986 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ഫൈസാബാദ് ജില്ലാ കോടതി പെട്ടെന്ന് നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥിതിയിൽ മാറ്റം വരുത്തുകയും, തർക്കമന്ദിരത്തിന്റെ പൂട്ടുകൾ തുറന്ന് ഹിന്ദുക്കൾക്ക് ആരാധന നടത്താൻ അനുമതി നൽകുകയും ചെയ്തു.
വർഷങ്ങളായി അടഞ്ഞുകിടന്നിരുന്ന കവാടങ്ങൾ കോടതി ഉത്തരവിന് പിന്നാലെ മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽ തുറക്കപ്പെട്ടത് രാജ്യരാഷ്ട്രീയത്തിൽ വലിയ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചു.'

പുസ്തകത്തിൽ, കുടുംബവീട്ടിലെ ആദ്യകാല അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ മുതൽ സഞ്ജയ് ഗാന്ധിയുടെ മരണശേഷം വളർന്നുവന്ന രാഷ്ട്രീയ ഭിന്നതകൾ വരെയുള്ള മേനകാ ഗാന്ധിയുമായുള്ള അസ്വാരസ്യങ്ങളെക്കുറിച്ചും സോണിയ ഗാന്ധി വിവരിക്കുന്നുണ്ട്.

എമ എൽസ എൽവിൻ

വാചകം ന്യൂസ് വാട്ട്സ് ആപ്പ് ഗ്രൂപ്പിൽ പങ്കാളിയാകുവാൻ ഇവിടെ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുക .

വാട്സ്ആപ്പ്:ചാനലിൽ അംഗമാകാൻ ഇവിടെ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുക .

ഫേസ്ബുക് പേജ് ലൈക്ക് ചെയ്യാൻ ഈ ലിങ്കിൽ (https://www.facebook.com/vachakam/) ക്ലിക്ക് ചെയ്യുക.

യൂട്യൂബ് ചാനൽ:വാചകം ന്യൂസ്